Thursday, February 21, 2013

አባት ሀገር (የመጨረሻ ክፍል)



የሚወዱትን ሰው አጥቶ በብቸኝነት መኖር ከተስፋ ይልቅ በትዝታ ውስጥ እንድንኖር የሚያደርግ ነው፡፡ በማኅበረሰባችን ባህል የቤት ውስጥ ሥራዎች የሚባሉትን በአብዛኛው የሚሸፍኑት ሴቶች ናቸው፡፡ እነዚህ ሴቶች የተማሩም ቢሆኑ ወይም ያልተማሩ፣ ሠራተኞችም ቢሆኑ ወይም የቤት እመቤቶች የቤት ሥራ ይቀርላቸው ይሆናል እንጂ የቤት አስተዳደር አይቀርላቸውም፡፡ እነዚህ ሴቶች ሊቃውንትም ቢሆኑ ወይም ሳይንቲስቶች፣ የሀገር መሪዎችም ቢሆኑ ወይም የታወቁ ሃሳብ አመንጭዎች የቤት ውስጥ ጭቅጭቅ ግን አይቀርላቸውም፡፡ ጓዳ የራሱ ሳይንስ አለው፡፡ የጓዳ ሳይንስ እስከዛሬ በየትኛውም ትምህርት ቤት አይሰጥም፡፡ የጓዳ አስተዳደር በየትኛውም የአስተዳደር ትምህርቶች ውስጥ አልተካተተም፡፡
ይህ ነው እንግዲህ ለአባቴ የመጀመርያው ፈተና፡፡ ጓዳውን ማስተዳደር፡፡ በቤታችን ውስጥ እናታችን ካረፈች በኋላ ሦስት ዓይነት የቤት ሠራተኞችን አይተናል፡፡ የመጀመርያዎቹ ቤቱን ‹‹የወንድ ቤት ነው›› ብለው የሚያስቡና መደፋፋት፣ ማባከንና ማዝረክረክ ይቻላል ብለው የሚገምቱ ናቸው፡፡ ወንድ ጓዳ ድረስ አይዘልቅም፤ የተጠየቀውን ይሰጣል፣ ግዛ የተባለውን ይገዛል፤ ለምን አለቀ፣ መቼ አለቀ፣ እንዴት አለቀ አይልም ብለው የሚያስቡ ዓይነት ናቸው፡፡

Monday, February 18, 2013

አባ ፊልጶስን ፍለጋ(ክፍል አራት)



ደብረ ታቦር ኢየሱስ ከሩቅ ሲታይ
click here for pdf 
ወጋችንን ደብረ ታቦር ላይ ነበር ያቆምነው፡፡ ሪቻርድ ፓንክረስት እንደሚነግሩን በአካባቢው ትውፊት መሠረት ደብረ ታቦርን መሠረቷት የሚባሉት የኦሮሞው ተወላጅና በትውልድ ሙስሊም ሆነው በኋላ ክርስትናን የተቀበሉት ራስ ጉግሳ መርሳ ናቸው፡፡ ራስ ጉግሳ 1791-1818 ዓም ድረስ አካባቢውን አስተዳድረዋል፡፡ ራስ ጉግሳ ዋና ከተማ አድርገው መጀመርያ የከተሙት ከጎንደር በስተ ደቡብ ምሥራቅ 60 ኪሎ ሜትር ላይ በሊቦ ነበር፡፡ በኋላ ግን ለተፈጥሯዊ ምሽግ ወደምትስማማው ተራራማ ቦታ ሄደው ከተማቸውን በመቆርቆር ቦታውን ‹ደብረ ታቦር› ብለው ጠሩት፡፡
ራስ ጉግሳ አብዛኛውን ዘመናቸውን ያሳለፉት፣ ብዙዎቹን ሥራ የሠሩትና በኋላም ዐርፈው በ1818 ዓም የተቀበሩት እዚሁ ደብረ ታቦር ኢየሱስ ነው፡፡ የራስ ጉግሣ ልጅ ኢማም ከአባቱ ቀጥሎ የገዛውና በመጨረሻም በ1821 ዐርፎ የተቀበረው እዚሁ ነው፡፡ ከእርሱ በኋላ ራስ ማርዬ፣ ራስ ዶሪ (እስከ 1824 ገዝተው እዚያው ዐርፈው ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ተቀብረዋል)፣ ራስ ዓሊ ዐሉላ(ታላቁ ራስ ዓሊ) በደብረ ታቦር መንበራቸውን ዘርግተው ገዝተዋል፡፡

Thursday, February 14, 2013

አባት ሀገር


click here for pdf
(ክፍል አንድ)
ይህንን ጽሑፍ እጽፍ ዘንድ ያነሣሣኝ መምህሬ ነው፡፡ የዛሬ ሳምንት አካባቢ በክፍላችን ውስጥ አንድ ውይይት ነበር፡፡ የውይይቱ ጉዳይ ‹‹ሀገርን መውደድ በምን ይገለጣል?›› የሚል ነበር፡፡ በዚህ ውይይት ጊዜ እኔ ደጋግሜ ሀገሬን ‹‹አባት ሀገር›› እያልኩ ስጠራ መምህራችንና ተማሪዎቹ ግራ ገባቸውና ‹‹ሀገር በእናት እንጂ በአባት አትመሰልም›› አሉኝ፡፡ እኔም ‹ለምን?› የሚል ጥያቄ አነሣሁ፡፡ ተማሪዎቹም ‹‹ሀገር እንደ እናት ናት፡፡ ትመግባለች፣ ታሳድጋለች፤ ቸር ናት፤ የእናት ሆድ ዥንጉርጉር እንደሆነው ሁሉ የሀገርም ሆድ ዥንጉርጉር ነው፤ እናት አዛኝ እንደሆነችው ሁሉ ሀገርም ታዝናለች፤ ሀገርን መውደድ ያለብን ልክ እናትን በምንወድበት መጠን መሆን ስላለበት ሀገር በእናት ነው የምትመሰለው›› ሲሉ አብራሩልኝ፡፡
እኔ ደግሞ ‹‹ሀገር በእናት መጠራቷ ትክክል ነው፡፡ ግን ይህ ማለት ሀገርን በአባት እንዳትጠራ አያደርጋትም፡፡ ‹እናት ሀገር› ማለት እንደሚቻለው ሁሉ ‹አባት ሀገር› ማለትም ይቻላል፤ እንደ እናትም ሁሉ አባትም ይመግባል፤ ያሳድጋል፤ እንደ እናትም ሁሉ አባትም ቸር ነው፤ የእናት ሆድ ብቻ አይደለምኮ ዥንጉርጉር፣ የአባትም አብራክ ዥንጉርጉር ነው፡፡ ወንድ ሁሉ ጨካኝ፣ ሴት ሁሉ ርኅሩኅ ነው ያለ ማነው›› ብዬ ተከራከርኩ፡፡ በመጨረሻም ‹ከእናት ፍቅርና ከአባት ፍቅር የቱ ይበልጣል?› የሚል ክርክር ተነሣ፡፡ እኔ ‹የአባቴ ፍቅር ይበልጥብኛል› ብዬ ተከራከርኩ፡፡ አብዛኞቹ ተማሪዎች፣ ኧረ እንዲያውም ሁሉም ማለት ይቻላል ‹የእናት ፍቅር ይበልጣል› ብለው ተከራከሩኝ፡፡ 

Tuesday, February 12, 2013

አባ ፊልጶስን ፍለጋ (ክፍል ሦስት)


አዲሱ የዓባይ ድልድይ

ኅዳር 24 ቀን ከሌሊቱ ዐሥር ሰዓት ከአዲስ አበባ ተነሥተን ጉዟችንን ወደ ሰሜን ምዕራብ አደረግን፡፡ ድንበሩ ሰጠ መኪናውን እያገላበጠ፣ እኔ ከጎኑ ተቀምጬ፣ ኤልያስና ቀለመወርቅ ከኋላ ሆነው በጫንጮ በኩል ወጣን፡፡ በዘመነ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን ተሠርቶባቸው ከነበሩት ቦታዎች አንዷ የሆነችውን፣ ታቦቷም በዘመነ ሱስንዮስ ወደ ጎንደር ሔዶ በዘመነ ምኒሊክ የተመለሰውን፣ ታሪኳም ‹ዜና ፍልሰታ ወምጽአታ ለታቦተ ማርያም› በሚለው ጎንደር ደብረ ብርሃን ሥላሴና አዞዞ ተክለ ሃይማኖት በሚገኘው መጽሐፍ ውስጥ የተጻፈላትን ደብረ ጽጌን ተሳልመን፤ የብዙ ቅዱሳን መፍለቂያ የሆነውን አስቀድሞ ደብረ አስቦ፣ በኋላም በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመነ መንግሥት በ1437 ዓም በድላይ ከሚባለው የአዳል ገዥ ጋር ተዋግተው ድል ካደረጉ በኋላ በጸሎት የተራዷቸውን የደብረ አስቦ መነኮሳት አመስግነው፣ ለገዳሙም ርስት ሰጥተው በዚሁ ዓመት ‹‹ደብረ ሊባኖስ›› ሲሉ የሰየሙትን ገዳም እንዲሁ በሩቁ እየተሳለምን ወረድን፡፡

Friday, February 8, 2013

ዶክተር ዮናስ አድማሱ ዐረፈ

ዶክተር ዮናስ አድማሱ፤ የታላቁ ደራሲ የዮሐንስ አድማሱ ወንድም ዐረፈ፡፡ የዮፍታሔ ንጉሤን መጽሐፍ አዘጋጅቶ መጨረሻውን ሳያይ ዐረፈ፡፡
እግዚአብሔር ነፍሱን ይማር፡፡

Thursday, February 7, 2013

የዘናጭ ልጅ ልቅሶ


click here for pdf
እናቱ ለአሥራ አምስት ዓመት ልጇ የአክስቱን ሞት እንዴት እንደምትነግረው ተጨንቃለች፡፡ ይህቺ የአባቱ እኅት የሆነችው የልጁ አክስት ልጅ አልነበራትምና እንደ ልጇ ታየው ነበር፡፡ አብራው ኳስ ታያለች፤ አብራው ትዝናናለች፣ አብራው ታጠናለች፣ አብራው ትዋኛለች፣ አብራው ፊልም ታያለች፣ አብራው ኳስ ትጫወታለች፡፡
እንዲህ የምትሆንለትን አክስቱን ሞቷን ሲሰማ ያብዳል ብላ እናቱ ተጨንቃለች፡፡ እናም ትንቆራጠጣለች፡፡ ከትምህርት ቤት ሲመጣ መጀመርያ መክሰስ አበላችውና ወደ መኝታ ቤት ወሰደችው፡፡ ከዚያም በሰው ልጅ ሕይወት ውስጥ መኖርና መሞት ያለ መሆኑን፤ አንዳንድ ጊዜ የምንወዳቸው ሰዎች ሊሞቱ እንደሚችሉ ትነግረው ጀመር፡፡ ልጁ ግራ ገባው፡፡
‹እይውልህ ልጄ› አለች እናቱ ድምጽዋ ሆድዋ ውስጥ ገብቶ ሊጠፋ እየደረሰ፡፡ ‹‹ያች የምትወድህና የምትወዳት አክስትህ በድንገት ትናንት ማታ ዐረፈች›› አለችው፡፡
‹‹ምን?›› አለና ሶፋው ላይ ተደፍቶ ድምጽ ሳያወጣ አለቀሰ፡፡ ከዚያም ከተደፋበት ተቃንቶ አንገቱን ሰበረና ይነቀንቅ ጀመር፡፡
እናቱ የሚያደርገውን ሁሉ እንዲሁ ትከታተላለች፡፡ እንደሰማ አገር ይያዝልኝ ይላል፤ በድንጋጤ አቅሉን ይስታል፤ መሬት ላይ ይፈጠፈጣል፤ ዓባይ ዓባዩን ያነባዋል ብላ ነበር የጠበቀችው፡፡ እንዲህ ቢሆንባት ምን ማድረግ እንደምትችል ነበር ስትጨነቅ የቆየችው፡፡ አንዳንድ ጎረቤቶቿንም ስትጠራቸው መጥተው እንዲረዷት ተማጽናቸው ነበር፡፡ 

Tuesday, February 5, 2013

አቡነ ፊልጶስን ፍለጋ (ክፍል ሁለት)


አባ ፊልጶስ በመጀመርያው ስደቱ የተሻገረው የበሽሎ በረሃ
click here for pdf
እስኪ እርሱ ይርዳንና ታላቁን ሰው አባ ፊልጶስን መፈለጋችንን እንቀጥል፡፡ ‹ኅሡ ወአስተብቁዑ - ፈልጉ፣ ለምኑም› እንዲል መጽሐፈ ቅዳሴ፡፡
ገድሉ የሚሰጠን ስሞች በሀገሪቱ ውስጥ በተፈጠሩ የሕዝቦች ፍልሰትና ጦርነቶች ምክንያት ተቀያይረዋል፡፡ አንዳንዶቹም ቢሆኑ ትናንት ታላላቅ ግዛቶች የነበሩት ዛሬ የአንድ መንደር ወይም ጎጥ መጠርያ ሆነዋል፡፡ እነዚህን መንደሮችና ጎጦች ደግሞ በካርታ ላይ ማግኘት አስቸጋሪ ነው፡፡ የመጀመርያው ፍለጋ የተካሄደው በመካከለኛው ዘመንና ከመካከለኛውም ዘመን በኋላ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው ወይም ስለ ሀገሪቱ መረጃ ሰብስበው ካርታ ያዘጋጁ ሰዎችን መዛግብት ማገላበጥ ነበር፡፡ ጌርጌስና ሐቃሊትን በካርታቸው ላይ ለማግኘት አልተቻለም፡፡ 

Friday, February 1, 2013

ይድረስ ለቅድስት ድንግል ማርያም (የመጨረሻ ክፍል)



ድንግል ማርያም ሆይ
ይህ የመጨረሻዬ ደብዳቤ ነው፡፤
አንዳንድ ወዳጆቼ አሁን እንዲህ ያለው ነገር ለድንግል ማርያም ይጻፋል? አሉኝ፡፡ እኔ ደግሞ እንዲህ ያለው ነገር ለርሷ ያልተጻፈ ለማን ይጻፋል አልኳቸው፡፡ እናቶቻችን የጭንቅ አማላጇ የሚሏትኮ ጭንቅን እርሷም ስላየችው ነው፡፡ ማደርያ አጥቶ መንከራተትን አይታዋለች፡፡ ልጇም ቢሆን ‹‹ለቀበሮዎች ዋሻ ለወፎችም ጎጆ አላቸው፤ የሰው ልጅ ግን ራሱን የሚያስጠጋበት የለውም›› ብሎ ተናግሯል፡፡ አንዳንዶቹ ደግሞ አሁን የቤት ጉዳይ ይህንን ያህል ደርሶ ነው ለእርሷ አቤት የምትለው? አሉኝ፡፡ ‹‹በግ የሌለው ሰው ቀበሮ አውሬ አትመስለውም›› አለ የሀገሬ ሰው፡፡
‹ምነው ቤት አትገዛም?› ትይኝ ይሆናል፡፡ ላደለውማ ቤት መግዛትን የመሰለ ነገር የለም፡፡ ቢያንስ ልጆቼን የሚቆጣቸው ብቻ ሳይሆን በየቀኑ የሚቆጥራቸው አይኖርም፡፡ በዚህ ሰዓት ግባ፣ በዚህ ሰዓት ውጣ የሚለኝ አይኖርም፡፡ ግንኮ የኛ ሀገር ቤት የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ተጨዋች ሆነብን፡፡ እኛ በልጆቻችን ስም ብቻ የምናውቀውን ‹ሚሊዮን› ዋጋ አድርጎ የሚጠራ ቢኖር ቤት ሻጭ ብቻ ነው፡፡