Friday, April 27, 2012

በእንግሊዞች የተመራው የመቅደላው ዝርፊያ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ላይ


በፍቅር ለይኩን፡፡ [fikirbefikir@gmail.com]

«በጣም ከሚያስገርመውና ከሚያሳዝነው ነገር ሁሉ በመቅደላ በንጉሡ በአፄ ቴዎድሮስ ታስረው ከነበሩት እንግሊዛውያን እስረኞች መካከል አንዱ ከስድስት ወር በፊት ተቀብረው ከነበሩት ከአቡነ ሰላማ [በወቅቱ የኢትዮጵያ ውስጥ የነበሩ  የነበሩ ግብጻዊ ሊቀ ጳጳስ] መቃብር ዘንድ በመሄድ መቃብራቸውን ቆፍሮ፣ አስክሬናቸውን ጎትተው በማውጣት ብዙ ሺ ዶላር ሊያወጣ የሚችል ከአልማዝ የተሰራ መስቀላቸውን ከአንገታቸው ላይ መንጭቆ መውሰዱ የቱን ያህል የተረገመ ሰይጣን እንደነበረ የሚያሳይ ነው፡፡
                            [ሄነሪ ስታሊን የአሜሪካው የኒዮርክ ታይምስ ሪፖርተር -እ.ኤ.አ 1868ዓ.ም] 


 ወንድማችን ዲ/ን ዳንኤል ክብረት በቅርቡ ለአንባቢያን ያቀረበውን ራእይ ዮሐንስ፡- የዓለም መጨረሻ መጽሐፉን ለመጻፍ በኢትዮጵያ ከሚገኙ አብያተ ክርስቲያናት፣ ቅዱሳን መካናት እና ገዳማት ጀምሮ እስከ አፍሪካ አውሮፓና መካከለኛው ምስራቅ የሚገኙ ጥንታውያን ገዳማትን ዞሯል፣ አስሷል፡፡ በሀገራችን ውስጥ ከሚገኙ ቤተ መዘክሮች፣ ቤተ መጻሕፍቶችና ዩኒቨርስቲዎች አንስቶ በአፍሪካ፣ በአሜሪካና በአውሮጳ በሚገኙ ቤተ መጻሕፍቶች፣ ቤተ መዘክሮችና የምርምር ማእከሎች ተዟዝሮ ሰፊ የሆነ ጥናት ለማድረግ ሞክሯል፡፡

በተለይም ደግሞ በመቅደላው ወረራ ወቅት በርካታ ቅርሶቻችንና የጥንት የብራና መጻሕፍቶቻን ተዘርፈው ባሉበት በብሪትሽ ሙዚየምና ቤተ መጻሕፍቶች ሳይቀር ሥራውን በሚያደንቁና ወዳጆቹና የቤተ ክርስቲያን ልጆች ድጋፍ ራእይ ዮሐንስ መጽሐፉን በቂና የተሟላ ሊባል በሚችል መረጃ የተደገፈ እንዲሆን የበኩሉን ያላሰለሰ ጥረት አድረጓል፡፡ ለዚህ መጽሐፍም ብዙ እንደለፋ በመጽሐፉ ውስጥ ያካተታቸው መረጃዎች፣ ምስሎችና ዕድሜ ጠገብ የሆኑ ማጣቀሻ መጻሕፍቶች ጥሩ ማሳያዎች ናቸው፡፡
ለዛሬው ለዚህ መጣጥፌ መነሻ የሆነኝ ወንድማችን ዲ/ን ዳንኤል በዚሁ መጽሐፉ ገጽ 18 ላይ የጠቀሰው ቁጭትን የሚያጭር ታሪካዊ ማስረጃ ነው፡-
እቴጌ ምንትዋብ ራእይ መጽሐፍን አስጽፈው ለጎንደር ደረስጌ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ለእራሳቸውና ለልጃቸው ለኢያሱ መታሰቢያ ይሆን ዘንድ መስጠታቸውንና ይህም መጽሐፍ በመቅደላው ወረራ ጊዜ እንግሊዞች ዘርፈው ወስደው አሁንም ድረስ በብሪትሽ ቤተ መጻሕፍት በMS Or. 533 ተመዝግቦ እንደሚገኝ ለአንባቢያን መረጃውን አካፍሏል፡፡ ይህንን ትውልድን ሁሉ የሚያስቆጭና እስከ መቼ ድረስ ቅርሶቻችን በባእድ ምድር የሌሎች ጌጥና መጠቀሚያ ሆነው ይዘልቃሉ የሚያስብል ስሜትን በሚያጭር አኳኃን ዳንኤል የቤተ ክርስቲያኒቱን ልጆችና ሀገሩን፣ ቅርሱን ታሪኩን የሚወድና በዚህም ቅርሱና ታሪኩ ለሚኮራ ኢትዮጵያዊ ሁሉ የቁጭት ስሜትን የሚያጭር መልእክትን እግረ መንገዱን ያስተላለፈ ይመስለኛል፡፡
ገዛኸኝ ፀ. የተባሉ ሰው ይህ መጽሐፍ በተመረቀ ሰሞን በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ላይ «ራእይ ዮሐንስ ለበይነ ዲሲፕሊናዊ ንባብ የሚያተጋ መጽሐፍ» በሚል በዲ/ን ዳንኤል ክብረት መጽሐፍ ላይ ባቀረቡት አጭር ዳሰሳ ላይ እንደገለጹት፡- «…የቻልክ ኢትዮጵያዊ  በዚህ መዝገብ ቁጥር የተገለጸ ሀብትህ እንግሊዝ ሀገር አለና ለማስመለስ የቻልከውን ሁሉ አድርግ ማለቱን ለመጠየቅ ደግሞ፣ የክርስትና ሃይማኖት ተከታይ መሆን ግድ ሳይል ኢትዮጵያዊነት ብቻ በቂ ይመስለኛል፡፡» በማለት ቁጭትና እልህ የተቀላቀለበት የሚመስል ስሜታቸውንና አስታያየታቸውን አጋርተውናል፡፡
በአውሮፓ በተለይም ደግሞ በብሪትሽ ሙዚየም፣ በተለያዩ ቤተ መጻሕፍቶች፣ ትልልቅ ዩኒቨርስቲዎችና የምርምር ማእከሎች የሚገኙ ቅርሶቻችንና የቤተ ክርስቲያናችን ጥንታዊ የብራና መጻሕፍቶች ወደ አውሮፓና አሜሪካ እንዲሻገሩ ምክንያት ከሆኑት መካከል የመቅደላው ጦርነት አንዱ እንደ ነበር የሚመሰክሩ በርካታ የታሪክ ማስረጃዎችና ሰነዶች አሉ፡፡ «የቴዎድሮስ አሟሟትና የመቅደላው ዘረፋ» በሚል በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም ባሳተመው የጥናት መጽሐፍ ግርማ ኪዳኔ የተባሉ ምሁር ባቀረቡት ጥናታዊ ጹሑፋቸው ላይ በወቅቱ የጦርነቱን ሁኔታና የእንግሊዞቹን ዝርፊያ በማስታወሻው ላይ ያሰፈረው የኒው ዮርክ ታይምስ ሪፖርተር የሆነው ሄነሪ ስታሊንን ጠቅሰው የወቅቱን ዝርፊያና ውድመት እንዲህ ገልጸውታል፡-
አፄ ቴዎድሮስ እራሳቸውን ባጠፉበት ወቅት የተኩስ ድምጽ በሰሙበት አካባቢ ሁለት የአይሪሽ ዜግነት ያላቸው ወታደሮች የተኩስ ድምጽ ወደሰሙበት አቅጣጫ እየተሯሯጡ በመምጣት በሕይወትና በሞት መካከል ከነበሩት ከአጼ ቴዎድሮስ ላይ ሽጉጣቸውን፣ የጣታቸውን የወርቅ ቀለበትና የአንገታቸውን መስቀል መውሰዳቸውንና እነዚህ ወታደሮችም እኚህ በጀርባቸው የተንጋለሉት ሰው አፄ ቴዎድሮስ መሆናቸውን በጭራሽ እንዳላወቁ በመግለጽ እነዚህ ወታደሮች በአጠገባቸው የተጋደሙት ሰው አጼ ቴዎድሮስ መሆናቸውን ያወቁት ሽጉጣቸውን እያገላበጡ በማድነቅ ሲመለከቱ በጎን በኩል ከብር ተቀርጾ የተለበደውን ጹሑፍ ካነበቡ በኋላ ነበር፡፡ ጹሑፉም እንዲህ የሚል ነበር፡- እንደ ኤ አ 1854 ለአሽከሬ ለፕላውደን የአቢሲኒያው ንጉሥ ቴዎድሮስ ላደረጉለት ቅንነት የተሞላበት ደግነት ያለኝን አድናቆት ለመግለጽ ከታላቋ ብሪታንያና አየርላንድ ንግሥት ቪክቶሪያ የተላከ ስጦታ፡፡
የአጼ ቴዎድሮስ መሞት ከተሰማ በኋላ የእንግሊዝ ወታደሮች በቀጥታ የተሰማሩት ወደ ዝርፊያ ነበር፡፡ ይህ ደግሞ በወቅቱ በጣም የተለመደ ነበር ይላሉ በትውልድ እንግሊዛዊ የሆኑትና ለረጅም ዓመታት በኢትዮጵያ ውስጥ የኖሩትና እርሳቸው፣ ባለቤታቸው እውቁ የታሪክ ምሁር ፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስትና ቤተሰቦቻቸው ጭምር የኢትዮጵያ ታላቅ ባለውለታ የሆኑትና በኢትዮጵያ ታሪክና ባህል ላይ የተለያዩ የጥናት ወረቀቶችን ያቀረቡት ሪታ ፓንክረስት፡-
«The Capture of Maqdala was followed by an evening of looting in the best tradition of the British army at that time » እኚሁ እንግሊዛዊ ምሁር The Maqdala Library of Tewodros በሚል ባቀረቡት አንድ ጥናታዊ ጹሑፋቸው ላይ እንደገለጹትም ከ350 በላይ የሚሆኑ የብራና መጻሕፍቶች የኢትዮጵያን ጥንታዊ ታሪክና ክርስትና ሃይማኖቷን በሳይንሳዊ መንገድ ለማጥናት በሚል ወደ አውሮፓ መውሰዳቸውን ጠቅሰው ከእነዚህም መጻሕፍት ውስጥ እጅግ የተዋቡና በልዩ ሁናቴ የተጠረዙ የብራና መጻሕፍቶችን ለንግሥት ቪክቶሪያ በስጦታ መልክ ተሰጥቷቸው ዊንድሶር ካስል በተባለ በንግሥቲቱ ልዩ ቤተ መጻሕፍት በክብር እንደተቀመጠና እነዚህ ብርቅ ስብስቦች ለማየት ልዩ የሆነ የንግሥቷ ፈቃድ እንደሚያስፈልግ በመጥቀስ ጽፈዋል ሪታ ፓንክረስት፡፡
ይህን የመቅደላውን የእንግሊዞቹን ቅጥ ያጣ ዝርፊያና ውድመት አቶ ግርማ ኪዳኔ ከላይ በጠቀስነው ጥናታዊ ጹሑፋቸው ከእንግሊዝ ወታደሮች ከመቅደላ በጨረታ የገዛውን በርካታ ቅርሶች በመጫን ወደ አውሮፓ ስላሻገረው የኒዮርክ ታይምሱ ሪፖርተር ሄነሪ ስታሊን ሲያብራሩም፡-
ስታሊን ከእንግሊዝ ወታደሮችና ሹማምንት በጨረታ የገዛውን በርካታ ቅርሶች በአምስት አጋሰስ ጭኖ ከመቅደላ ወደ ሰንዓፌ ከዚያም ወደ ዙላ ከምትባለው የቀይ ባሕራችን ጠረፍ ደረሰ፡፡ ከዚያም አምስት በቅሎዎች ላይ ጭነው ያመጣቸውን ቅርሶች በሣጥን አስገብቶ ካሸጋቸው በኋላ በቅሎቹን ሽጦአቸው በማግስቱ «ትራንስፖርት እስቲመር ኢንጂን» ተብላ በምትጠራው አነስተኛ መርከብ እርሱና የአጼ ቴዎድሮስን አራት ዘውዶች ለንግሥት ቪክቶሪያ እንዲያደርስ ከተወከለው ከኮሎኔል ሚልወርድ ጋር በመሆን በስዊዝ ካናል በኩል አድርገው ቅርሶቻችን ከሀገር እንዲወጡ አደረገ፡፡ በተጨማሪም የእንግሊዝ ጦር አዝማች የነበረው ጄኔራል ናፒየር በርካታ ቅርሶችን በመዝረፍና በጨረታ በመሸጥ፣ እንዲሁም እጅግ ውድ የሆኑትን ቅርሶችን የግሉ ንብረት በማድረግና በመጨረሻም መቅደላንና አፄ ቴዎድሮስ የተቀበሩበትን የመድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያንን ሳይቀር በእሳት በማጋየት የጦርነቱን ፍጻሜ እንዳበሰረ ጽፈዋል፡፡
የአፄ ቴዎድሮስ እስረኛና ምርኮኞች ከነበሩትና ለመቅደላው ጦርነት መንስዔ ከሆኑት እንግሊዛውያን ሚሲዮናውያን መካከል አንዱ ስለፈጸመው ኢሰብዓዊ ድርጊትና ዓይን ያወጣ ዝርፊያ የኒው ዮርክ ታይምስ ሪፖርተር የሆነው ስታሊን በወቅቱ የታዘበውን ሲገልጽ፡- «… በጣም ከሚያስገርመውና ከሚያሳዝነው ነገር ሁሉ ከእስረኞቹ መካከል አንዱ ከስድስት ወር በፊት ተቀብረው ከነበሩት ከአቡነ ሰላማ መቃብር ድረስ በመሄድ አስክሬናቸውን ከመቃብሩ በማውጣት ከአልማዝ የተሰራ መስቀላቸውን ከአንገታቸው ላይ መንጭቆ መውሰዱ የቱን ያህል የተረገመ ሰይጣን እንደነበረ ነው…» ሲል በሐዘኔታ የታዘበውን በመጽሐፉ አስፍሮታል፡፡
አቶ ግርማ ኪዳኔም በጥናት ወረቀታቸው እንደገለጹት የአቡነ ሰላማን ከወርቅ የተሰራ አክሊልና የቁርባን ጽዋ ከአንድ ጦር ሜዳ ከዋለ ወታደር የብሪትሽ ሙዚየም ተወካይ የሆነው ሆልምስ በአራት እንግሊዝ ፓውንድ ብቻ ገዝቶት እንደነበርና በኋላም እነዚህን ቅርሶች ሪቻርድ ሆልምስ ከኮሎኔል ፍሬዘር፣ ከኮሎኔል ሚልወርድና ከኮሎኔል ካሜሩን ጋር በመመሳጠር «ዘ አቢሲኒያን ፈንድ ኮሚቴ» በሚል ስም ለብሪትሽ ሙዚየም በሁለት ሺ የእንግሊዝ ፓውንድ እንዲሸጥላቸው እ.ኤ.አ ጁላይ 1/1868 አቅርበውት እንደነበር የተጻጻፏቸውን ደብዳቤዎች በዋቢነት በመጥቀስ ጽፈዋል፡፡
ስለ ታሪካዊና ጥንታዊ ቅርሶቻችን ስናወራ በተለይም ደግሞ በመቅደላ ጦርነት ወቅት በእንግሊዛውያኑ ተዘርፎ የሄዱት ጥንታዊ የብራና መጻሕፍቶቻችን፣ ታሪካዊ መዛግብቶቻችንና ቅርሶቻችን እጅግ በርካታ ናቸው፡፡ በዓለም አቀፍ ደረጃ እነዚህን በመቅደላ ጦርነት ወቅት ከኢትዮጵያ ተዘርፈው የተወሰዱትን ቅርሶች ለማስመለስ የተቋቋመ AFROMET የተባለ ማኅበር አለ፡፡ ይህ ማኅበር በተለያዩ ጊዜያት ባደረገው ያላሰለሰ ጥረትና ቅርሶቻችንን የማስመለስ ዘመቻ በጦርነቱ ወቅት ተዘርፈው ከሄዱት ታሪካዊ ቅርሶቻችን መካከል የአጼ ቴዎድሮስን የጸሎት ዳዊት፣ የአንገታቸው ክታብና ጎራዲያቸውንና ሌሎችንም ወድና ብርቅዬ የሆኑ ታሪካዊ ቅርሶቻችንን በማስመለስ በአዲስ አበባ ዪኒቨርሰቲ በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም ቤተ መዘክር ለሕዝብ እይታ ቀርበው እንደነበረ አስታውሳለሁ፡፡
ማኅበሩን በበላይነት የሚመሩት ፕ/ር አንድሪያስ እሸቴና ፕ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም ወዳጆች ማኅበር አባላት፣ ከብዙ ኢትዮጵያውያንና የውጭ ሀገር ምሁራንና በቅርስ ዙሪያ ከሚሰሩ ሀገር አቀፍና ዓለም አቀፍ እንደ ዩኔስኮ ካሉ ድርጅቶች ጋር እያደረጉት ባለው ጥረት ወደፊትም በእንግሊዝ የሚገኙ በርካታ ቅርሶቻችን ሊመለሱ እንደሚችሉ ተስፋ እናደርጋለን፡፡
በመጨረሻም ሪታ ፓንክረስት ከላይ በጠቀስኩት ጥናታዊ ጹሑፋቸው ከ350 በላይ ከሚሆኑት ከሀገራችን ተዘርፈው ከወጡትና በአውሮፓ ከሚገኙ የሃይማኖት፣ የታሪክ፣ የፍልስፍና፣ የጥበብና በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ የተጻፉ የጥንት የቤተ ክርስቲያናችን የብራና መጻሕፍቶቻችን የቻሉትን ያህል ጥረት አድርገው ያገኟቸውን በቁጥር ጥቂት የሆኑትን እነዚህን የብራና መጻሕፍቶቻችንን ያሉበትን ቦታና ብዛታቸውን በመጥቀስ ያቀረቡትን መረጃ በመጥቀስ ወደ ጹሑፌን ማጠቃለያ ላምራ፡፡

1.      Cambridge University Library-  12 መጻሕፍት
2.      Bodleian Library, Oxford University10 መጻሕፍት
3.      British Library, formerly British Museum, acquired since the deposit of the Maqadala collection in 1878-  5 መጻሕፍት
4.      John Rydlands Library, University of Manchester-  3 መጻሕፍት
5.      National Museum of Antiquities, Edinburgh-  2 መጻሕፍት

እነዚህና በተለያዩ የአውሮፓ ሀገሮች፣ በአሜሪካና በተቀረው ዓለም ያሉ ቅርሶቻችን በብሔራዊ ቁጭትና ተቆርቋሪነት የማስመለስ ኃላፊነት በዚህ ትውልድ ጫንቃ ላይ የወደቀ እንደሆነ አስባለሁ፡፡ በተለይም ደግሞ ለሀገራችንና ለቤተ ክርስቲያናችን ታሪክና ቅርስ ልዩ ትኩረት በመስጠት የበኩሉን ታሪካዊ ድርሻ በመወጣት ላይ የሚገኘው ማኅበረ ቅዱሳን በቅርስ፣ በታሪክ እና በሃይማኖት ጥናት ላይ የተሰማሩ የቤተ ክርስቲያኒቱን ልጆች በተጠናከረ ሁናቴ በማሰባሰብና ተጀምረው ያሉት ሥራዎችም ተጠናክረው እንዲቀጥሉ እንዲሁም የእነዚህ የትውልድ፣ የሀገርና ቅርስና ታሪክ ማእክል የሆኑ ጥንታዊ ገዳማትና ቅዱሳን መካናት ህልውናቸው ተጠብቆ እንዲቆይ እያደረጉ ያለውን ጥረት ማገዝ የሁላችንም ኢትዮጵያውያንና የቤተ ክርስቲያኒቱ ልጆች ኃላፊነት ይመስለኛል፡፡
እንዲሁም እንደ ዲ/ን ዳንኤል ያሉ የቤተ ክርስቲያን ታሪክና ቅርስ አጥኚዎችና ተመራማሪዎች በውጭ ሀገራት በሚገኙ በቤተ ክርስቲያናችን ቅርሶች ዙሪያ ወደፊት ሰፋ ያለ ጥናትና ምርምር በማድረግ የቤተ ክርስቲያናችን በሺ ዘመናት የክርስትና ሐዋርያዊ ጉዞዋ ያቆየችልንን ታሪክና ቅርስ ለትውልድ በማስተወወቅ ረገድ የጀመረውን ታላቅ ስራ አጠናክሮ እንደሚቀጥልበት ባለ ሙሉ ተስፋ ነኝ፡፡
ሰላም! ሻሎም!
እግዚአብሔር ኢትዮጵያን ይባርክ!

14 comments:

  1. ሰላም! ሻሎም!
    እግዚአብሔር ኢትዮጵያን ይባርክ!

    ReplyDelete
  2. የደቡብ አፍሪካው በፍቅር ለይኩን እንዲህ አልፎ አልፎ ብቅ እያልክ በዲ/ን ዳንኤል ላይ ምታቀምሰን እጅግ አስደናቂ፣ ብርቅዬ የሆኑ ታሪካዊ ጹሑፎችህ በጣሙን የማደንቃቸው ናቸው፡፡ በተለያዩ ጊዜያት ስለ አፍሪካውያን የጸረ ቅኝ ግዛትና ጸረ አፓርታይድ ንቅናቄና ሀገራችን ኢትዮጵያና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የነበራቸውን ታላቅና ታሪካዊ ሚና በተጨባጭ የታሪክ ማስረጃዎች እያሰደገፈክ የምታቀርባቸው ጹሑፎች በእውነቱ እጅጉን ደስ የሚያሰኙ ናቸው፡፡

    በቅርቡም የደቡብ አፍሪካውን አንጋፋ የነፃነት ፓርቲ ANC (African National Congress Party) አስመልከተህ በዚሁ በወንድማችን በዲ/ን ዳንኤል ጦማር ላይ ያስነበብከን ጹሑፍ ቤተ ክርስቲያናችን ስለ ሰው ልጆች ነፃነት፣ መብት፣ እኩልነትና ክብር የምትሟገት በጭቆና ቀንበር ተጭኖአቸው ለሚማቅቁና ፍትህን ለተነፈጉ ሕዝቦች እንደ መጽሐፍ ቅዱስ ቃል፡- «አፍህን ስለዲዳው ክፈት፣ ተስፋ ስለሌላቸውም ሁሉ ተፋረድ። አፍህን ክፈት፣ በእውነትም ፍረድ፤ ለድሃና ለምስኪን ፍርድ፡፡» የሚለውን ዘመን አይሽሬ ቅዱስ ቃል በተግባር ስታሳይ የነበረች ጥንታዊትና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን ነበረች፡፡

    ምንም እንኳን ዛሬ ለሰው ልጆች ነፃነትና መብት መከበርና ፍትህ ድምፃቸው የሚሰማ አባቶችን ፈልጎ ማግኘት በጭድ ውስጥ የወደቀን መርፌን የመፈለግ ያህል ከባድ የሆነበት ዘመን ላይ የደረስን ቢሆንም የቤተ ክርስቲያናችንን የቀድሞውን መልካም ታሪኳን ማውሳትህን ግን በቤተ ክርስቲያናችን ላይ ያለ እውቀት የሆነ የድፍረት ቃል ለሚናገሩ ሰዎች አፍ የሚያዘጋ ነውና፣ እባክህ ብዕርህ አትንጠፍብን፡፡ እንዲህ ታሪክን እየበረበርክ ለትውልዱ የቀደመ ዘመኑን ታሪኩንን ቅርሱን በማሳወቅ ዛሬን በሚገባ እንዲኖርና ነገንም ባለ ራእይና መንፈስ ጠንካራ እንዲሆን የሚያግዘውን እነዚህ ድንቅ ጹሑፎችህ አይቋረጡብን፡፡

    በጀመርከው ብዕርህ በደቡብ አፍሪካ ቤተ ክርስቲያናችን እያደረገች ያለውን ሐዋርያዊ ተልዕኮና የወንጌል አገልግሎትም ማስነበብህን አታቋርጥ፡፡ በዛ ያሉ ትውልደ ደቡብ አፍሪካውያን የቤተ ክርስቲያናችን ምእመናንና አገልጋዮች ያሉበትን ሁናቴም በነካ እጅህ እንዲህ አልፈህ አልፈህ ብቅ እያልክ አስነብበን፡፡ እንዲሁም የአንተን ጹሑፍ በማስተናገድ ሁሉን አቀፍ እውቀት እንዲኖረን ከሚጥረው ከወንድማችን ከዲ/ን ዳንኤል ጋር ታሪካችን እና ቅርሳችንን በተመለከተ መሠረት ያለው አንድ ሥራ ለምን አይሰራም፣ ቅርሶቻችንን ለማስመለስስ እኛ ወጣት የቤተ ክርስቲያን ልጆች ከቤተ ክርስቲያናችን አባቶች ጋር በመተባበር የተቃውሞ ድምፃችን የሚሰማበት መድረክ ለምን አይዘጋጅም፡፡

    እሰቲ ወንድማችን ዳኒ ከታሪክና ከቅርስ ባለሙያው ከደቡብ አፍሪካው ወንድማችን በፍቅር ለይኩንና ከሌሎች የቅርሳችንና የታሪካችን ተቆርቋሪዎች፣ የታሪክ ምሁራንና የቅርስ ጥበቃ ባለሙያዎች እንዲሁም በቤተ ክርስቲያናችን ካሉ ከሚመለከታቸው ክፍሎች ጋር በመሆን ለምን የሆነ ነገር አይደረግም፡፡ ዳኒ እስቲ በዚህ ጉዳይ ቅስቀሳና ዘመቻ ለማድረግ ሞክር፡፡
    እግዚአብሔርን ኢትዮጵያን ይባርክ!

    ReplyDelete
  3. Bravo Befikir! Bravo Danni! Well well… what an insightful and thoughtful article; and well constructed and supported with reliable sources. I absolutely read it breathlessly and very much astonishing with such a wonderful historical piece.

    Never heard before about our Church material relics and heritage looted and destruction in such elaborated and corroborated citation with both local and international historians, writers, and expertise.

    Dn Daniel:- I’m so grateful for entertaining such a wonderful article on your Blog. I appreciate such brothers and sisters who share your vision towards our Church. Please we need to know more about our church properties and heritages plundered and looted by Europeans.

    We need something to raise our voice together so Danni what do you think on this serious matter, ‘coz this is not only our Church matter it’s a national issue.

    Please would you address this issue seriously and create awareness towards all Ethiopians both in home and in the Diaspora as well. I’m really thank you for your wonderful work!
    Zeryaqob Ze Hagere Israel Zenefs!

    ReplyDelete
  4. አብየት አንጀት ሲበላ።ዮዲት ጉዲት ለ፵ ዓመታት ስታወድመን፥ግራኝ መሃመድ ኣልሰልምም ያለ ሲያርድ፥ኢንግሊዞች ወዳጅ መስለው የኢትዮጵያ ቅርሶች ሲዘርፉ፥ጣልያኖች ኢትዮጵያን ሁለተኛዋ ጣልያን ለመፍጠር ደጋግመው ሲሞክሩ ኣልሳካ ሲላቸው ሶማሊያ እና ኤርትራ ለረዥም ዓመታት በስራቸው በማቆየት ጸረ ኢትዮጵያ የሆነ ቫይረስ በደማቸው በማስረጽ፥ ምንም ሳይኖራቸው በትእቢት የተወጠሩ መጥፎ ጎረብየት ፈጥረውልን ፣መደማመጥ የሚባል ያልፈጠረባቸው፥የጥይት ሰዎች ትተውልን ሸሽተዋል።
    እግዚኣብሕር ከዘራፊዎች ይጠብቀን።

    ReplyDelete
  5. Ewenet new E/z yibarkih!!

    ReplyDelete
  6. yasaznal , Thank You D/n Danil Kibret

    ReplyDelete
  7. enameseginalen, melkam asabewoch yadergen !!!

    ReplyDelete
  8. ዳኒ ይህን ሃሳብ እኔም ጡመራ መድረኬ ላይ ለውይይት አቅርቤው መልካም የሆኑ እሰተያየቶችን አግቼበታለሁ፡፡ባንተ በኩል ሃሳቡን ያደረሰንን ወንድም ዕድሜ ይስጥል ፡፡

    ReplyDelete
  9. It is a great literature. I think you are doing your best in keeping and maintaining Ethiopian History.

    ReplyDelete
  10. በተጨማሪም የእንግሊዝ ጦር አዝማች የነበረው ጄኔራል ናፒየር በርካታ ቅርሶችን በመዝረፍና በጨረታ በመሸጥ፣ እንዲሁም እጅግ ውድ የሆኑትን ቅርሶችን የግሉ ንብረት በማድረግና በመጨረሻም መቅደላንና አፄ ቴዎድሮስ የተቀበሩበትን የመድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያንን ሳይቀር በእሳት በማጋየት የጦርነቱን ፍጻሜ እንዳበሰረ ጽፈዋል፡፡
    የአፄ ቴዎድሮስ እስረኛና ምርኮኞች ከነበሩትና ለመቅደላው ጦርነት መንስዔ ከሆኑት እንግሊዛውያን ሚሲዮናውያን መካከል አንዱ ስለፈጸመው ኢሰብዓዊ ድርጊትና ዓይን ያወጣ ዝርፊያ የኒው ዮርክ ታይምስ ሪፖርተር የሆነው ስታሊን በወቅቱ የታዘበውን ሲገልጽ፡- «… በጣም ከሚያስገርመውና ከሚያሳዝነው ነገር ሁሉ ከእስረኞቹ መካከል አንዱ ከስድስት ወር በፊት ተቀብረው ከነበሩት ከአቡነ ሰላማ መቃብር ድረስ በመሄድ አስክሬናቸውን ከመቃብሩ በማውጣት ከአልማዝ የተሰራ መስቀላቸውን ከአንገታቸው ላይ መንጭቆ መውሰዱ የቱን ያህል የተረገመ ሰይጣን እንደነበረ ነው…» ሲል በሐዘኔታ የታዘበውን በመጽሐፉ አስፍሮታል፡፡
    thank you,longlive

    ReplyDelete
  11. Dear Daniel,

    What a wonderful view is this? I wanna have your book on the view of John to the end of the world. Stay Blessed,

    ReplyDelete
  12. nice view and let us try to perform our duty...
    MY VIEW ON OUR ...WE HAVENOT BUILT MUSEUMS FOR OUR GREAT MONASTERIES ATLEAST AND IT IS EASY FOR US TO SHOW OUR COMMITMENT FOR OUR HISTORY,VALUES AND HERITAGES AND BRANNA BOOKS BY KEEPING WHAT IS ON OUR HAND AND TO ASK OTHERS TO RETURN OURS

    ReplyDelete