Saturday, November 27, 2010

ወደ ደረስጌ ማርያም ክፍል ሁለት



በደረስጌ በር አጠገብ ያሉት እድሜ ጠገብ ዛፎች
 
ብርዳማው የመካነ ብርሃን ሌሊት አለፈ፡፡ ከጠዋቱ አሥራ ሁለት ሰዓት ተነሣን፡፡ የወረዳው የባህል እና ቱሪዝም ጽ/ቤት ባለሞያ የሆነው አደራጀው አካባቢውን የሚጎበኙትን ሁሉ ከቡና በሚመረጠው ፈገግታ ለማስተናገድ ያለው ዝግጁነት ያስቀናል፡፡ እርሱ መካነ ብርሃን ላይ ባይኖር ኖሮ ጉብኝታችን ሁሉ ውኃ ይበላው ነበር፡፡

የደረስጌ ማርያም ካህናት በግብርና ሥራ ራሳቸውን የሚያስተዳድሩ ናቸው፡፡ ክህነትን እንደ ሥራ ማየትኮ በቅርብ ዘመን የመጣ ጠባይ ነው፡፡ ቀደምቶቻችን እያረሱ የሚቀድሱ እና የሚያስተምሩ ነበሩ፡፡

   ደረስጌ ማርያም ቤተ ክርስቲያን


የቤተ ክርስቲያኑ ዓምደ ወርቅ
ቤተ ክርስቲያኗ ከአንድ ኮረብታ ግርጌ ትገኛለች፡፡ ዙርያዋ በኖራ በተመረገ የድንጋይ ግንብ ታጥሯል፡፡ የግቢው ውስጥ በጥንታውያን ዛፎች የተሞላ ነው፡፡ በሩ እንደ ጎንደር ዘመን በሮች በሰቀላ የተሠራ ነው፡፡ ከበሩ በስተ ግራ በኩል ታቦት ሲወጣ በሚያርፍበት ቦታ ላይ ከመቶ ዓመታት በላይ የሆናቸው የግራር ዛፎች ለታሪክ ታዛቢነት ቆመዋል፡፡
 ገባን፡፡ 
             ከወርቅ የተሠራው የደረስጌ ጉልላት

ቤተ መቅደሱ ክብ ሆኖ አናቱ ላይ የወርቅ ጉልላት አለው፡፡ በሮቹ እስከ ሦስት ሜትር በሚደርሱ ግዙፍ ግንዲላዎች የተሠሩ ናቸው፡፡ የመቅደሱ ወለል ከቅርቀሃ እና ከጠፈር በተሠራ አቴና የተሞላ ነው፡፡ አቴና በጥንቱ የቤት አሠራር ጥበባችን ወለሉን ለማልበስ እንጠቀምበት የነበረ ዘዴ ነው፡፡


      የቤተ ክርስቲያኑ ጥንታዊ ኮርኒስ፣
      በልዩ የእጅ ጥበብ የታነፀ
ደረስጌ ጽርሐ ጽዮን ማርያም ትክሏ በአድያም ሰገድ ኢያሱ ዘመን መሆንዋን የደብሩ ሽማግሌዎች ይገልጣሉ፡፡ ነገር ግን አሁን ያለውን ቤተ መቅደስ አሠርተው የደበሯት እና ዛሬ ያላትን ክብር የሰጧት በ1810 ዓም ደጃዝማች ውቤ ናቸው፡፡

እንጨቱ ተፈልፍሎ ልዩ ልዩ ዲዛይን
የወጣለት የደረስጌ መስኮት
ደጃዝማች ውቤ ትግራይን እና ስሜንን ሲገዙ ዋና መናኸርያቸውን ደረስጌ ላይ አድርገው ነበር፡፡ በዚያ ቦታ ላይ ቤተ መንግሥት እና የመሣርያ ግምጃ ቤት ነበራቸው፡፡ ቤተ ክርስቲያንዋን ለማሠራት ከሀገር ውስጥ እና ከባሕር ማዶ ዕውቅ መሐንዲሶችን አሰባስበው ነበር፡፡ ከውጭ ከመጡት መካከል ጀርመናዊው ዶክተር ዊልሔለም ሺምበር ይጠቀሳል፡፡
  የደብሩ ክልል ሦስት ጋሻ መሬት ሲሆን ሕንፃ ቤተ ክርስቲያኑ በሁለት ቅጽር እና በዐጸድ የተከበበ ነው፡፡ የመጀመርያው ቅጽር በጎንደር ከተማ እንደሚገኘው የዐፄ ዮሐንስ ቤተ መንግሥት በዕንቁላል ቅርጽ የተገነባ ግንብ ይገኝበታል፡፡
ከመቶ ዓመት በላይ ያገለገለው የዘይት መቅረዝ

ወደ ቤተ መቅደሱ ስትዘልቁ ደጃዝማች ውቤ ያስሳሉትን ሥዕል ታገኛላችሁ፡፡ የቤተ መቅደሱ በር እና መስኮት ለእያንዳንዱ እንጨት ተፈልፍሎ ጌጥ እየወጣለት የተሠራ ነው፡፡ ያንን እንጨት ፈልፍሎ በላዩ ላይ ከመቶ ዓመት በላይ የሚዘልቅ ጌጥ የሚሠ ራው ማሽን የት ሄደብን? ከበሩ ግራ እና ቀኝ ሁለት ነጋሪቶች አሉ፡፡ ዐፄ ቴዎድሮስ ሲነግሡ ያስጎሰሟቸው ይሆኑ ይሆን?

         የደረስጌ መግቢያ በር

በዚያ ዘመን የተሠራው ለማኅሌት እና ቅዳሴ ጊዜ መብራት ይሰጥ የነበረው የዘይት መቅረዝ ዛሬም ለታሪክ ይገኛል፡፡

ዐፄ ቴዎድሮስ የነገሡት በዚህ ነጋሪት ይሆን?
የተቀመጠበት ወለል ነው አቴና የሚባለው

     አቡነ ሰላማ እና የግብጹ ፓትርያርክ አቡነ ቄርሎስ፣
          በደረስጌው ሰዓሊ ዓይን
ከበስተ ጀርባ ራሱን በቻለ  ጠባብ ክፍል የደጃዝማች ውቤ መቃብር ቤት ይገኛል፡፡ ደረስጌዎች ውለታ የማይረሱ ታሪክ አክባ ሪዎች ናቸው፡፡ የደጃዝማች ውቤን ዐፅም በሳጥን አስገብተው፣ መጎናፀፊያ አልብሰው በመቃብር ቤቱ አስቀምጠውታል፡፡ እኔን የገረመኝ እንደዚህ ዓይነት ሊጎበኝ የሚችል የታላላቅ ሰዎች የመቃብር ቦታ በደረስጌ መኖሩ ነው፡፡ ይህንን የመሰለውን አሠራር ያየሁት በአውሮፓ ነበረ፡፡ አዲስ አበባ ላይ ምናልባት በኣታ የሚገኘው የዐፄ ምኒሊክ መቃብር ቤት ሊመስለው ይችል ይሆናል፡፡
የመቃብር ቤቱ ግድግዳው እና ጣራው በታሪካዊ ሥዕሎች የተሞላ ነው፡፡ 
የደረስጌ ማርያም የግድግዳ ላይ ሥዕሎች
 
            ደጃዝማች ውቤ ኃይለ ማርያም፤
               በደረስጌው ሰዓሊ ዓይን

ደጃዝማች ውቤ ቤተ ክርስቲያኗን ያሠሩት ከኖራ፣ ከድንጋይ እና ከጭቃ ነው፡፡ ሽማግሌዎቹ እንደ ሚናገሩት ኖራው ሰባት ዓመት ይቀበራል፡፡ በየጊዜውም ውኃ ይጠጣል፡፡ በሰባት ዓመቱ ይወጣና ከጭቃው ጋር እየሆነ ድንጋዩ ይያያዝበታል፡፡ ከዚያ በኋላ ንቅንቅ የለም፡፡ ኖራው ተቀብሮ የቦካበት ቦታ ለታሪክ ዛሬም ድረስ ይታያል፡፡ ሲሚንቶ እንዲህ ተወድዶ ወገባችንን ከሚቆርጠን ምነው ይህንን ነባር ቴክኖሎጂ አዳብረን ብንጠቀምበት? ደጃዝማች ውቤ እንዴት ባለ ልዩ ውበት እንዳሠሯት አንደኛውን የዐፄ ቴዎድሮስ ዜና መዋዕል የጻፈው ወልደ ማርያም «ከባሕር ወዲህ እንደ እርሷ ድንቅ ተብሎ የሚነገር ሥራ የለም» ሏታል፡፡

የደጃች ውቤ መቃብር

  
አሁን ከቤተ መቅደሱ እንውጣ፡፡ በስተ ቀኛችን ወዳለው ዕቃ ቤትም እናምራ፡፡ 



 


19 comments:

  1. I am facing a font problem ... I can't read the Amharic font ... please help

    ReplyDelete
  2. yedresge kahnat American hager kihnet agelglot sayhon profation endehonu besemu menyelu yihon???


    G from MN,USA

    ReplyDelete
  3. ያንን እንጨት ፈልፍሎ በላዩ ላይ ከመቶ ዓመት በላይ የሚዘልቅ ጌጥ የሚሠ ራው ማሽን የት ሄደብን?eqa bet west yigegne yihone?
    Dn Danie tebark!!!

    ReplyDelete
  4. ያንን እንጨት ፈልፍሎ በላዩ ላይ ከመቶ ዓመት በላይ የሚዘልቅ ጌጥ የሚሠ ራው ማሽን የት ሄደብን?eqa bet west yigegne yihone?
    Dn Danie tebark!!!

    ReplyDelete
  5. ዳኒ ከመላው ቤተሰብህ ጋር አምላክ ይባርካችሁ ፡፡ ከካናዳ

    ReplyDelete
  6. GOD BLESS U.KALEHIWOT YASEMALN!

    ReplyDelete
  7. Dani I can't see the pics that u post with the blogs so how can I get to see them ?

    ReplyDelete
  8. turizem mendenew ende yemiseraw ways tarik beztobachew priority list awtetew new alyas ensum ayawkutm ?

    ReplyDelete
  9. Mekane birhan lesira heje neber.gin min yadergal yih hulu endale yesemahut ketemelesihu behuala neber. Bikochegnim Dn. Danielin ameseginalehu. God bless YOU.

    ReplyDelete
  10. Thank you Dn Daniel. I hope that there are enough safety measures in place to protect the golden 'gulelate', especially after today.

    ReplyDelete
  11. Enameseginalen Dn. Daniel... agelgilotikin Egziyabiher abizito yibark!!.. Yework amdu ena Yework Gulilatun ezi bota lay metkesu mnalbat lesergogeboch ena leleboch endemetekom enadayihon kewedihu kelay wendimachin endalew dehininetahiwn maregaget yehulachinim alafinet mehon alebet.

    ReplyDelete
  12. ክህነትን እንደ ሥራ ማየትኮ በቅርብ ዘመን የመጣ ጠባይ ነው፡፡ ቀደምቶቻችን እያረሱ የሚቀድሱ እና የሚያስተምሩ ነበሩ፡፡

    ReplyDelete
  13. bizu neger endinak hadirgekal. betam new yeminameseginew. kezi belay yemiserabetm edime yistlin.

    ReplyDelete
  14. ነንገጉሰሴ
    ዳኒ ተባረክ ፍርሐተ እግዚአብሔር እንጅ የጠፋብን ጥበቡ ዛሬም ሊኖር ይችል ነበር፡፡

    ReplyDelete
  15. ድኒ እድሜ ከጤና ጋር እግዚአብሔር ይስጥህ። ብዙ ነገር እያስወከን ነው። አሁን ጎንደርን ለመጎበኘት ሳስብ ምን ማየት እንዳለብኝ በደንብ ተረድቻለሁ።

    ReplyDelete
  16. በአንድ ወቅት በግቢ ጉባኤ ሳለን ምሥጢራተ ቤተክርስቲያንን ያስተምሩን የነበሩት ካህን ምሥጢረ ክህነት ላይ ደርሰው ሲያስተምሩን ከቆዩ በኋላ ወደ ማሰሪያው ላይ “ልጆች ክህነት የትርፍ ሰዐት ሥራ አይደለም፡፡” አሉን፡፡ ዲያቆን ዳንኤል የጠቀሳቸው ካህናትም የሚቀድሱት ከእርሻ በተረፋቸው ሰዐት እንዳይመስለን አደራ! እነርሱ እርሻን የሚያርሱት ከክህነት በተረፋቸው ሰዐት ነውና፡፡

    አንድን ገበሬ ካህን “ሥራዎ ምንድነው?” ብትሏቸው
    “ግብርና፡፡” ይሏችኋል፡፡
    “እርስዎ ምንድነዎት?” ብትሏቸው ግን መልሳቸው
    “ካህን” የሚል ነው- ክህነት ማንነታቸው እንጂ ሥራቸው አይደለምና፡፡

    እንዳለመታደል ሆኖ ቤተክህነትና ቤተመንግሥት በይፋ ከተፋቱ በኋላ ክህነት እንደ አገልግሎት ሳይሆን እንደሥራ እየተቆጠረ በመምጣቱ ከጽሕፈት ቤቱ ጀምሮ እስከ ቤተመቅደስ ድረስ የሚታየውና የሚሰማው ሕገወጥነት ወረሰን፡፡ ክህነትን ምድራዊ ሽልማት የምንሽላለምበት፣ “ለሕያውና ተወዳጁ” ሥራችን “ሐውልተ ስምዕ” የምንገትርበት፣ ለሹመት የምንጋደልበት፣ “ለትርፋማነት” የምንተጋበት አደረግነው፡፡ "ምነው?" ቢሉ ሥራ ነዋ! ያላመኑትን ከማስተማር ይልቅ ሳይሆን ያመኑትን አማረርን፡፡ በዚሁ ከቀጠልን “ማኔ ቴቄል ፋሬስ” በእኛ ላይ መደገሙ አይቀርም፡፡ ለነገሩ “ለጥፋት ያሏት ከተማ ነጋሪት ቢጎስሙባትም አትሰማ፡፡” እንደተባለው ተረት ሆኖብን ነው እንጂ የያዝነው ጎዳና ለእኛም ቤተክርስቲያንም እንዳይበጅ እናውቀዋለን፡፡ ምን ይሻለናል በፈጣሪ?

    ReplyDelete
  17. ዲ. ዳኒ አንተ በ3500 ትራንስፓርትና ሌሎች ወጪዎች የጎበኘሀቸውን እኛ በነፃ እነኮመኩማለን፡፡ምናልባትም ሄደን ጎብኝተንም ቢሆን በአንተ ገለጻ የተረዳነውን ያህል መረዳታችንን እጠራጠራለሁ፡፡በረከቱን ያብዛልህ
    በቬጋሶች ቀናሁባቸው፤ እኛስ ሚኒሶታውያን ምን ይጠበቅብን ይሆን፡፡ብርታቱን ይስጠን
    አዜብ ዘሚኒሶታ

    ReplyDelete
  18. habtu y from NorwayDecember 3, 2010 at 12:44 AM

    dani betam egziabehere yisetelen ye egziabehere fekade hono hedan lemayete eskeminichel ante silasegobegnehen emebetachen tibarekehe.

    ReplyDelete