Friday, April 30, 2010

ፊደል እያለው የማያነብ ማነው?


አንድ ጊዜ ኢትዮጵያ ውስጥ የዶክትሬት ዲግሪዋን ጥናት ከምትሠራ አንዲት የውጭ ሀገር ተማሪ ጋር ተገናኘን፡፡ ጥናትዋን የምትሠራው በጎንደር ዘመን በተሳሉ የቤተ ክርስቲያን ሥዕሎች ላይ ነበር፡፡ ለመገናኘታችን ምክንያት የሆነውም በዚህ ጉዳይ ላይ አንዳንድ መረጃዎችን እንድሰጣት ፈልጋ ነው፡፡

ወደ እኔ የጠቆሟት ሰዎች አንዳንድ ነገሮችን እንደምጽፍ ነግረዋት ነበር፡፡ ምን ያህል መጻሕፍት እና መጣጥፎች እንደ ጻፍኩ ጠይቃኝ ነገርኳት፡፡ ካዳመጠችኝ በኋላ ገርሟት የተናገረቸውን ግን እስከ መቼውም አልረሳውም፡፡ «እነዚህን ሁሉ ጽፈህ ግን የሚያነብብ ታገኛለህ?» አለችኝ፡፡ የግራም የቀኝም መመለስ ቸግሮኝ ዝም አልኩ፡፡ «ይቅርታ ወደዚህ ሀገር ስመጣ ጥሩ ያልሆነ ነገር ስለሰማሁ ነው» ብላ አስተያየቴን በሚጠብቅ መልኩ አየችኝ፡፡ «ምን ሰማሽ?» አልኩ ድክም ባለ ድምፅ፡፡ በውስጤ ግን «ምን ሰማሽ ደግሞ» ነበር ያልኳት፡፡

«ኢትዮጵያውያን ከንባቡ ይልቅ ወደ ንግግሩ ታደላላችሁ ይባላል፡፡ እንዲያውም አንድ ጓደኛዬ ገንዘብሽ እንዳይሰረቅ ከፈለግሽ መጽሐፍ ውስጥ አስቀምጭው ብላኛለች» ብላ ፈገግ አለች፡፡ እኔም ፈገግ አልኩ፡፡ የርሷ የለበጣ የእኔ ግን የማሽላ ፈገግታ ነበር፡፡ «ለምንድን ነው መጽሐፍ ውስጥ ደብቂው ያሉሽ?» አልኳት፤ ከእርሷ መስማት ፈልጌ፡፡ «ማንበብ ስለማይወዱ ገልጠው አያገኙትም ብለው ነዋ»

ኢትዮጵያ ውስጥ ወደ ሰማንያ ሚሊዮን የሚደርስ ሕዝብ አለ፡፡ ቢያንስ ከዚህ ውስጥ አሥር ሚሊዮኑ ማንበብ ቢችል፡፡ አራት ሚሊዮኑ ደግሞ የሚነበብ ነገር የመግዛት ዐቅም ቢኖረው ብለን እስኪ እንነሣ፡፡ በሳምንት የሚታተሙት ጋዜጦች ሁሉም ተደምረው መቶ ሺ አይሞሉም፡፡ ከመማርያ መጻሕፍት ውጭ የሚታተሙ መጻሕፍት ቢበዛ በአማካይ አሥር ሺ ኮፒ ናቸው፡፡ በሳምንት ውስጥ የሚታተሙት መጽሔቶች ቁጥር ተደምሮ ሠላሣ ሺ አይሞላም፡፡ ለምንድን ነው? ለመሆኑ በሳምንት ውስጥ ለሻሂ፣ ለቡና እና ለማኪያቶ ከምናወጣውና ለመጻሕፍት፣ ለመጽሔቶች ወይንም ለጋዜጦች መግዣ ከምናወጣው የቱ ይበልጣል?

አንድ ሰው ሠላሳ ዓመት እስኪሞላው ድረስ ሠላሳ መጻሕፍትን እንኳን አንብቦ ይሆን? በቤታችን ውስጥ ከብርጭቆው፣ ከስኒው እና ከመጻሕፍቱ ቁጥር የትኛው ይበልጥ ይሆን? ስንቶቻችንስ ከተማርንባቸው መጻሕፍት ውጭ አንብበናል፡፡ ለሞባይል ካርድ እና ለመጻሕፍት መግዣ የምናወጣውን ስናመዛዝነው የቱ ይበልጣል? ለወሬ እና ለንባብ ከምናውጣው ጊዜስ የቱ ያመዝናል? ሰማሁ ብሎ ከሚናገረውና አነበብኩ ብሎ ከሚናገረው የቱ ይበዛል? ለምንስ የመጻሕፍት መሸጫዎች የጫት ቤቶችን ሩብ ያህል እንኳን በየሠፈራችን መከፈት አልቻሉም? የጫት መቃሚያ ቤቶች ቁጥርስ ከአብያተ መጻሕፍት ቁጥር መቶ እጥፍ ለምን ሆነ?

አንዲት የበረራ አስተናጋጅ የነገረችኝን እዚህ ላይ ማንሣት አለብኝ፡፡ በኢትዮጵያ አየር መንገድ በአብዛኛው ኢትዮጵያውያን ከተሳፈሩ ጋዜጣ ስጡን የሚለው መንገደኛ ቁጥር ትንሽ ነው፡፡ በአብዛኛው ሌሎች ዜጎች ከሆኑ ግን ያለውን ማዳረሱ አስቸጋሪ ይሆናል፡፡

ከአፍሪካ ሀገሮች ኬንያን፣ ዑጋንዳን፣ ደቡብ አፍሪካን፣ ሌሴቶን አይቻለሁ፡፡ በማለዳ ዓይናችሁ ውስጥ ከሚገባው አሥር ሰው ቢያንስ አራቱ ጋዜጣ ሲያነብብ ታያላችሁ፡፡ ኬንያ ውስጥ በጠዋት በአውቶቡስ ከሚጓዘው ተሳፋሪ እጅ የሚነበብ ነገር አታጡም፡፡ ጉልት ሻጮቹ እንኳን ከድንቹ እና ከሽንኩርቱ ጎን አንድ የተጣጠፈ ጋዜጣ አያጡም፡፡

ምዕራባውያኑንማ አታንሡ፡፡ አውሮፓ ውስጥ አንድ አውቶቡስ እና ባቡር ሙሉ ሰው ተሳፍሮ ድምፅ አትሰሙም፡፡ አብዛኛው ሰው ዓይኑን በሚነበብ ነገር ላይ ተክሎ ነው የምታገኙት፡፡ እንዲያውም የሚያወራ ሰው ካገኛችሁ ምናልባት አበሻ ሳይሳፈር እንደ ማይቀር መጠርጠር ትችላላችሁ፡፡

ኢትዮጵያ ከዓለም መጀመርያ ፊደልን ከቀረፁ ሀገሮች ተርታ የምትደመር ናት፡፡ ከወረቀት በፊት በብራና፣ ከብራናም በፊት በድንጋይ ላይ ሀሳባቸውን በጽሑፍ ከገለጡ ሕዝቦች አንደኛዎቹ ኢትዮያውያን ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስን ወደ ሀገራቸው ቋንቋ አስቀድመው ከተረጎሙ ጥቂት ሕዝቦች መካከል ናቸው ኢትዮጵያውያን፡፡ በብራና የተጻፉ ተራራ ተራራ የሚያክሉ መጻሕፍት አሉን፡፡ «የጻፈ፣ ያጻፈ፣ ያነበበ፣ የተረጎመ» የሚሉ ብዙ ቃል ኪዳኖችን ስንሰማ ኖረናል፡፡ ታድያ ምነው የንባብ ባህላችን የታሪካችንን ያህል አልሆን አለ?

አንደኛው ምክንያት ባህላችን የቃል ባህል Falk lore culture ስለሆነ ይመስለኛል፡፡ «አሉ፣ ተባለ፣ ሰማሁ፣ ይባላል፣ተወራ» የሚሉት ነገሮች «አየሁ፣ አነበብኩ፣ አረጋገጥኩ» ከሚሉት ነገሮች ይበልጥ ሥር ሰድደዋል፡፡ የቃል ተረት ሲነገረን እንጂ መጽሐፍ ሲነበብልን አላደግንም፡፡ ወላጆቻችንም ሴቶቹ ቡና ላይ፣ ወንዶቹም መጠጥ እና ልቅሶ ላይ ቁጭ ብለው ሲያወጉ እንጂ ሲያነቡ አይተን አናውቅም፡፡ ለልጅ ከረሜላ፣ ማስቲካ እና ጀላቲ እንጂ መጽሐፍ ተገዝቶ ሲሰጥ አላየንም፡፡

ትውፊታዊው የትምህርት ሥርዓታችንም በቃል መያዝን እንጂ መጻፍን እምብዛም አያበረታታም፡፡ በቃል የመያዙ ችሎታ እጅግ የሚበረታታ እና የሚደነቅ ቢሆንም የመጻፍ እና የማንበብ ባህልን ባለማዳበሩ ግን ብዙ ሰማዕያንን እንጂ ብዙ አንባብያንን አላፈራልንም፡፡ ብዙ ተናጋሪዎች እንጂ ብዙ ደራስያን አላገኘንም፡፡ እስካሁን ድረስ የቃል ትምህRት ከመጻፍ ጋር ተዛምዶ ያለው በድጓ ትምህርት ቤት ይመስለኛል፡፡

አንዳንድ ጊዜም መጻፍ ከድግምት፣ ከጥንቆላ እና ከሥራይ ጋር መያያዙ አንባብያንን እና ጸሐፍያንን አላበረታታቸውም፡፡ ለዚህም ሳይሆን አይቀርም በቤተ ክርስቲያን ታሪክ በሺ የሚቆጠሩ ሊቃውንትን እየጠራን በጣት የሚቆጠሩ ደራስያንን ብቻ ያገኘነው፡፡

በርግጥ የብዙ አፍሪካውያን ሕዝቦች ባህል የቃል ባህል ነው፡፡ እነርሱ ግን ከዚህ ባህላቸው ጎን ለጎን፣ ያውም የራሳቸው ባልሆነ ፊደል እና ቋንቋ ተምረው የንባብ ባህልን አዳብረዋል፡፡

የንባብ ባህልን በተመለከተ ከ15ኛው መክዘ በፊት እና በኋላ የባህል ልዩነት ያለ መጻሕፍትን ዝርዝር፣ በገድለ ዜና ማርቆስ በገዳሙ ስለመኖራቸው የተነገረላቸውን በሺ የሚቆጠሩ መጻሕፍት ዝርዝር፣ደብረ ሊባኖስ በግራኝ ስትቃጠል በውስጧ የነበሩ መጻሕፍት ብዛት፣ አባ ጊዮርጊስ ዘጋሥጫ የጻፋቸውን ወደ አርባ የሚጠጉ መጻሕፍት፣ ዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ የጻፋቸወን ሰባት መጻሕፍት፤ ሌላው ቀርቶ የዐፄ ልብነ ድንግል እናት ንግሥት እሌኒ የጻፈቻቸውን ሁለት መጻሕፍት ስናይ የንባብ እና የጽሕፈት ባህል መዳበርን ያሳየናል፡፡

በመካከለኛው ዘመን ከዐረብኛ እና ከቅብጥ የተተረጎሙትን መጻሕፍት ቁጥር ስናጤን እነዚህን መጻሕፍት በተጻፉበት ቋንቋ ያነበቡ፣ ተረድተውም መተርጎም ይችሉ የነበሩ ሊቃውንት መኖራቸው ያስደንቀናል፡፡ የአብዛኞቹ ቅዱሳን ገድላት በዚህ ዘመን መጻፋቸውም ኢትዮጵያውያን በቃል የነበሩ ሀብቶችን በጽሑፍ ለማስፈር ያደረጉትን ጥረት ያሳያል፡፡

ዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ካወጃቸው ዐዋጆች አንዱ ንባብን እና ጽሕፈትን የሚያበረታታ ነበር፡፡ ራሱ እየጻፈ ጸሐፊዎችንም ይሸልም ነበር፡፡ በየአጥቢያው ቤተ መፍትጻት እንዲከፈቱ አደረገ፡፡ ቅዳሜ እና እሑድ ሌላ ሥራ ቀርቶ ምእመናን ወደ ቤተ ክርስቲያን በመሄድ የቻሉ እንዲያነብቡ ያልቻሉ ደግሞ ሲነበብ እንዲሰሙ አደረገ፡፡

ከግራኝ አህመድ ጦርነት በኋላ አረማዊነት ከክርስትና ጋር እየተቀላቀለ፣ የጥንቆላ እና የመተት፣ የሥራይ እና የድግምት ሥራዎች እየገነገኑ ሲሄዱ ጽሕፈት ጥንቆላ፣ ንባብም ድግምት እየሆነ መጣ፡፡ ተማሪዎችና ሊቃውንትም ስማቸውን ለመጠበቅ ሲሉ ከንባብ እና ጽሕፈት ይልቅ ወደ ቃል ጥናት ብቻ እያተኮሩ መጡ፡፡ እንዲያውም አንዳንድ ምሁራን ከግራኝ አህመድ ወረራ በኋላ የመጽሐፍ ትምህርቶች እየተዳከሙ የዜማ እና የአቋቋም ትምህርቶች ይበልጥ ቦታ እንዲያገኙ ያደረጋቸው ይኼው አመለካከት ነው ይላሉ፡፡ አንድ ሊቅ እንዳሉት ኢትዮጵያውያን ከክርስትና ስማቸው ይልቅ ወደ ዓለማዊ ስም እንዲያዘነብሉ ያደረጋቸው አንዱ ምክንያት ጽሕፈት እና ንባብ ከድግምት እና ጥንቆላ ጋር መያያዙ ነው፡፡ ድግምት የሚደገመውና እና መተት የሚመተተው በክርስትና ስም ነው በመባሉ ኢትዮጵያውያን የክርስትና ስማቸውን መደበቅ ግድ ሆነባቸው፡፡

ሌላው ምክንያት ሊሆን የሚችለው ደግሞ በዚመናዊው ሥርዓተ ትምህርታችን የገጠመን ችግር ነው፡፡ ዘመናዊው ትምህርት ሲወጠን፣ሥርዓተ ትምህርቱም፣ መጻሕፍቱም፣ መምህራኑም ከውጭ ነበር የመጡት፡፡ ነባሩ መሠረት ተረስቶ አዲስ መሠረት ተመሠረተ፡፡ ሸምድዶ እና አጥንቶ ማለፍ እንደ ባህል ተወሰደ፡፡ የመማርያ መጻሕፍቱም ሆኑ የማጣቀሻ መጻሕፍቱ ከውጭ የሚመጡ በመሆናቸው እንደልብ ሊገኙ አልቻሉም፡፡ ያለው አማራጭ የተገኘውን ሸምድዶ መያዝ ነው፡፡ ዛሬም ድረስ በታላላቅ የሀገሪቱ የትምህርት ተቋማት የማጣቀሻ መጻሕፍት እና የመማርያ መጻሕፍት ሳይቀሩ ከውጭ የሚገቡበት ሁኔታ አለ፡፡ ተማሪውም ንባብን የሕይወቱ አካል ሳይሆን የአንድ ወቅት ችግሩ መፍቻ ብቻ አድርጎ አየው፡፡ ለዚሀም ነው በታላላቅ ዩኒቨርሲቲዎች በፈተና ጊዜ የተጣበቡ አብያተ መጻሕፍት ፈተና ሲያልቅ እንደ መቃብር ሥፍራ ጭር የሚሉት፡፡ አንብቦ እና ተረድቶ መተንተን በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ደረጃ እንኳን ከባድ እየሆነ «የጥናት ወረቀት እንሠራለን» የሚሉ ማስታወቂያዎች ያለ ሀፍረት ተለጥፈው እናያለን፡፡

ሀብታም በሚባሉት ዜጎች ግቢ ውስጥ ጃኩዚ፣ ሳውና፣ የመዋኛ ገንዳ፣ የልጆች መጫወቻ ክፍል፣ የመጠጥ መጠጫ ኮሪደር ከነ ባንኮኒው፣ የዲ ኤስ ቲቪ መመልከቻ ክፍል ከነ ስክሪኑ ስንት ወጭ ወጥቶባቸው ይዘጋጃሉ፡፡ የመጻሕፍት ማንበቢያ ክፍሎች ግን አይዘጋጁም፡፡ ትንሽ ሻል ያሉትም ቢሆኑ «ቀላል አይደለንም» ለማለት ያህል የተዋቡ መደርደርያዎች ውስጥ ዳጎስ ዳጎስ ያሉ መጻሕፍትን ይደረድራሉ፡ ነገር ግን ለጌጥነት ካልሆነ በቀር ለንባብ አይውሉም፡፡

የንባብ እና የጽሕፈት መነሻ እና ባለቤት የነበሩት አብያተ ክርስቲያናትም ትልልቅ ሕንፃ ገንብተው ሱቅ እና የመቃብር ፉካ እንጂ ቤተ መጻሕፍት መክፈትን አላሰቡበትም፡፡ ሌላው ቀርቶ በየቤተ ክርስቲያኑ ተከማችተው ብል እና አይጥ የሚጫወትባቸው መጻሕፍት ወጥተው ብናነብባቸው ምን ነበረበት?

አንዳንድ ጊዜ በጋዜጦች፣ በመጽሔቶች እና በመጻሕፍት ላይ አንዳች ነገር ወጥቶ ያነበቡ ሰዎች ላላነበቡት ይናገራሉ፡፡ እነዚያ ያላነበቡት ሰዎች ርግጡን አንብበን እናጣራ ከማለት ይልቅ የሰሙትን እንዳዩት አድርገው ያወራሉ፡፡ «አይተሃል?» ሲባሉም በድፍረት «ያየ ሰው ነግሮኛል» ይላሉ፡፡ ሌላው ቀርቶ ይህንን ነገር አንብበው እንዲህ እና እንዲያ ያለ ነገር አለው ብላችሁ ስትጋብዟቸው ይቀበሏችሁና «ምንድን ነው የሚለው ግን» የሚሏችሁ አሉ፡፡ ጨክናችሁ «አንብቡት» ስትሏቸው «አንተ አንብበህው የለ፤ ለምን አትነግረኝም» ይሏችኋል፡፡ አትፍረዱባቸው አስተዳደጋቸው ነው፡፡

«ድንጋይ ውኃ ውስጥ ሺ ዘመን ቢቀመጥም ሊበቅል አይችልም» እንደሚባለው ንባብ ባህል በሆነባቸው አውሮፓ እና አሜሪካ የሚኖሩ ወገኖቻችን እንኳን በሞባይል ስልክ፣ በ«ፓል ቶክ» እና በ«ስካይ ፒ» ለወሬ የሚሯሯጡትን ያህል ለንባብ ብዙ ጊዜ የላቸውም፡፡ በተለይ በሰሜን አሜሪካ ከምሽቱ ዘጠኝ ሰዓት በኋላ የስልክ ዋጋ ነጻ ስለሆነ አበሻ እየተደዋወለ «ምን አዲስ ወሬ አለ» ማለት ልማዱ ሆኗል፡፡ በውጩ ዓለም የሐበሻ መጠጥ ቤቶች፣ ምግብ ቤቶች፣ ጠላ እና ጠጅ ቤቶች፣ ቁርጥ ቤቶች፣ የባህል ዕቃ መሸጫ ቤቶች፣ ተከፍተዋል፡፡ የሐበሻ ቤተ መጻሕፍት ግን እንጃ፡፡ ብዙው የዲያስጶራ ሰውም ሽሮ እና በርበሬ ከሀገር ቤት ያስመጣል እንጂ መጻሕፍት ላኩልኝ ወይም አምጡልኝ አይልም፡፡

እንዲያውም ዋሽንግተን ዲሲ ውስጥ በአንድ የመንግሥት ቢሮ የሚሠራ ወዳጄ አንደን ጥናት ጠቅሶ አብዛኞቹ ኢትዮጵያውያን literally illiterate ከሚባሉት ወገን ናቸው ብሎኛል፡፡ ይህም መመሪያዎችን፣ ማኑዋሎችን፣ መረጃዎችን፣ ብሮሸሮችን፣ መግለጫ ዎችን፣ ማስታወቂያዎችን አንብበው፣ተገንዝበው ከመመራት ይልቅ በራሳቸው ልማድና ሊሆን ይችላል በሚሉት የሚመሩ ማለት ነው፡፡ ፊደል ቆጥረዋል፣የትምህርት ደረጃ አላቸው ግን ከተጻፈው ይልቅ የተባለውን፣ ከሕጉ ይልቅ ይሆናል ብለው የሚያስቡትን ያምናሉ፡፡ አንድን መረጃ ሲፈልጉ ስለ ጉዳዩ የተጻፈ ነገር ፈልገው ከማንበብ ይልቅ ዐዋቂ ሰው ያፈላልጋሉ፡፡ «አቁም» የሚለውን ምልክት አይተው ከማቆም YLቅ «እገሌኮ አቁም ሲባል ሄዶ ምንም አልሆነም » የሚለውን ይቀበላሉ፡፡

ለዚህ ባህል አስተዋጽዖ ያደርጋሉ ተብለው ተስፋ የተጣለባቸው ምሁራንም የችግሩ መፍትሔ ከመሆን ይልቅ የችግሩ ሰለባ ሆነዋል፡፡ በአንድ በኩል ሽምደዳን በማበረ ታታት፤ በሌላም በኩል እነርሱ ካወጡት ማስታወሻ «ኖት» ውጭ ተማሪዎቹ ሌላ ዕውቀት ያለ እንዳይመስላቸው በማድረግ፤ የባሰባቸው ደግሞ ከሌላ ምንጭ አዲስ ነገር ይዘው የሚመጡ ተማሪዎቻቸውን «አሁን ማንበብህ ነው፣ ማወቅህ ነው፣ አንባቢ ነኝ ለማለት ነው» እያሉ ሞራል በመንካት ንባብን አፈር ድሜ አስጋጡት፡፡

እስኪ ከምሁራኖቻችን መካከል የጥንቶቹ ካልሆኑ በቀር ዕውቀታቸውን ለሕዝብ በሚገባ ቋንቋ የጻፉ እነማን ናቸው? ስንት ፕሮፌሰሮች በሀገሪቱ ቋንቋ ሕዝብ የሚያስተምር ነገር ጽፈዋል? ሌላ ቀርቶ የ ፒ ኤች ዲ ወረቀታቸውን መች ወደ ሀገራችን ቋንቋ ተረጎሙት? አንዳንዶቹማ መጽሐፌ ኢትዮጵያ አይግባ ብለው አይደለም እንዴ የተናዘዙት፡፡ እስኪ ስለ አካውንቲንግ፣ ፊዚክስ፣ ኬሚስትሪ፣ ምሕንድስና፣ ጤና፣ ወዘተ የሚገልጡ ስንት የአማርኛ መጻሕፍት አሉን፡፡ ከተክለ ጻድቅ መኩርያ በቀር ታሪካችንን እንኳ የኛው ምሁራን በእንግሊዝኛ አይደል የጻፉት? ዕውቀቱን በሀገሩ ቋንቋ ማስረዳት የሚችል ስንት ምሁር አለን?

ቻይናዎች እና ጃፓኖች አንድ ባህል አላቸው፡፡ አንድ ነገር በውጭ ቋንቋ በተጻፈ በጥቂት ቀናት ውስጥ ወደ ሀገራቸው ቋንቋ ተተርጉሞ ይቀርባል፡፡ ሕዝቡ በሚገባውና በሚያውቀው ቋንቋ ዕውቀትን ያገኛል፡፡ የዕውቀት ሽግግር ማለት ይህ ነው፡፡ እኛ ሀገር ግን ከማይታወቅ መጽሐፍ ጠቅሶ «መጽሐፉን እንኳን አታገኙትም» ማለት የዐዋቂነት መለኪያ ሆኗል፡፡

ሌላም ችግር አለ በሀገራችን፡፡ መጽሐፍ ከመጻፍ እና ከማሳተም ይልቅ ያልተፈቀደ ቅጅ ካሴት እያባዙ መሸጥ ያዋጣል፡፡ ከመጻፉ ማሳተሙ፣ ከማሳተሙ ማሠራጨቱ ከባድ ነው፡፡ አንድ ደራሲ አስደናቂ መጽሐፍ ጽፎ ከሚያገኘው ይልቅ አንድ ሰው አንድ ሺ ቢራ አከፋፍሎ የሚያገኘው ይበልጣል፡፡ አንዳንድ ጊዜም የወረቀት ቀረጥ ከአልኮል ቀረጥ ይልቅ የሚወደድበት ጊዜ ነበረ፡፡ የወረቀት ዋጋም እንደ ጤፍ ዋጋ በየጊዜው ይጨምራል፡፡

እንግዲህ እነዚህ እና ሌሎችም ተጨማምረው አበሻን ሰሚ እንጂ አንባቢ አላደረጉትም፡፡ የወሬ እንጂ የንባብ ባህልንም አላደበሩለትም፡፡

ታድያ ምን ይደረግ ትላላችሁ? እስኪ እኔ የመፍትሔ ሃሳብ ከመሰንዘሬ በፊት እናንተ ተወያዩበት? «ፊደል እያለው፣ የማያነብብ ማነው?» ለሚለው የዕንቆቅልሽ ጥያቄ «አበሻ» የሚል መልስ እንዳይሰጠው ምን እናድርግ?

61 comments:

  1. Oh...I don,t know how i can express my feeling for this article. you have touched all the points i have always thinking and burning. We were the among first africans to have our letters, our books with our language but now the reverse is coming. any one in our community encourage us to have reading habit in our childhood. if some body starts to read continously,it is followed with discouraging rather than encouragnig by saying.." MABEDU NEW". This what we all faced.in schools only students with best mark are awarded and encouraged. those students who read for knowledge have been seen as " AKABAJI". every body says " YET LITIDERSE NEW...MENKORAKUR LEMAMTEK NEW...". so through all these tackles how can we develop reading habit. any ways i want to forward some of my comments as solution:
    1. childrens at lower grades should be encouraged to read different books rather than only concerned curriculum based ..
    2. concerned bodies, either government,NGOs, individuals should work to have at least some libraries in different localities...b/c still there are individuals who have the interest but no access.
    i will add after reading some of your comments..for the time being it is ..."YALEWIN YEWEREWER FERI AYBALIM AYDEL"

    ReplyDelete
  2. I think we've to search for an equivalent meaning for the word 'BLOG' in Amharic as we've said 'DEHRE GUETS' for 'WEB PAGE', before it gets adapted. I recommend 'MASTAWESHA'. Please have your say.

    Solomon Mengist

    ReplyDelete
  3. ተስፋብርሃንApril 30, 2010 at 2:05 PM

    እግዚአብሔር ይስጥልኝ ዳኒ ልክልኬን ስለነገርከኝ አምላከ ቅዱሳን ማስትዋሉንና ዕውቀትን ይጨምርልህ ይሄ በትክክል እኔንና መሰሎቼን ይገልጻል

    ለመፍትሔው እመለሳለሁ

    ReplyDelete
  4. Hi dani the font look like box I am unable to read could u please fix the problem

    N.B My computer has power Geeez.

    ReplyDelete
  5. you are the true son of Ethiopia. God Bless you Dani.

    ReplyDelete
  6. "ተማሪውም ንባብን የሕይወቱ አካል ሳይሆን የአንድ ወቅት ችግሩ መፍቻ ብቻ አድርጎ አየው፡፡ ለዚሀም ነው በታላላቅ ዩኒቨርሲቲዎች በፈተና ጊዜ የተጣበቡ አብያተ መጻሕፍት ፈተና ሲያልቅ እንደ መቃብር ሥፍራ ጭር የሚሉት"
    A good observation....
    Thanks dani

    ReplyDelete
  7. thank u ur invetation dani
    Even though u said before i will give solution (based on ur view)discuss.
    but as much as u can u expalin our weakness so in my openion the reverse of the problems are solution so try to avoid our bad habit and reading reading reading
    in addition to this give alternative reading means for people like u(websites)
    but evryreading thing is not important so be selective based on ur values bcs they may have strong power on our identity,culture, and the like.
    if possible can i use one biblical word(jesus to his disciples) i.e "keep ur self from ferisaweyane and sedukawyane ERSHO"
    let us give spared time for reading starting from today.
    selame

    ReplyDelete
  8. dear Daniel, as always you are blessed with a gift of presenting higher ideals in ordinary and very understandable manner. The language you use, the flaw of ideas is incredibly simple, yet the impact of your writing is beyond imagination.

    I totally agree with your idea. We Ethiopians are not readers. If you have observed now a days kidds love to watch TV movies than reading. I think this will limit their imagination. Watching movies don't requre much imagiantion. Every thins is there to be seen. There is no mistery. While ,reading requries full attention and focus. In this way it will help us to develop our ability to focus on something. Focus is very important specially in acadmic activity.specially while studing we need to be very focused and imaginative as well.

    So unless we do something about this problem, i am afraid the future for our sons and dauthers is grim.

    Estifanous.

    ReplyDelete
  9. እግዚአብሔር ይሀበከ እሁነ፡፡
    "ምክር ሰናይት ለዘይገብራ" በከመ ይቤ መጽሐፍ፣ ለእመ ይቤ ዲን ዳንኤል "ምንት ንግበር"
    አሀስስ ከመ እንግርክሙ ዘዚአየ ልምድ፡፡

    ንባብ በውስተ ሰረገላ(ታክሲ)
    አቀርብ በልሳነ አምሀራ ለኩልነ፡
    የታክሲ ውስጥ ንባብ ለኔ ጠቃሚ ልምድ ነው፡፡አንደኛ ቢያንስ በቀን ለ30 ደቂቃ በታክሲ ውስጥ እንጓዛለን።ሁለተኛ ብዙ ጊዜ ሳናወራ በሀሳብ የምንጓዝበት ቦታ ቢኖር ታክሲ ውስጥ ዋነኛው ነው፡፡ሦስተኛ...
    ስለዚህ ታክሲ ውስጥ ስገባ ምን አነባለሁ ስንል በቦርሳችን ወይ በእጃችን የምንይዘው ነገር ቢኖር፡፡
    ሌላው የታክሲ ረዳቶች በታክሲ ውስጥ የመጽሔትና ጋዜጣ ሳጥን(display) ቢኖራቸው የማኅበረሰቡ የንባብ ፍለጎት ለማበረታት ይረዳል፡፡እነሱ ህዝብ አገልጋይ ናቸው ወይ ቢሉ፣No free lunch, ከማኅደሩ አንድ ጋዜጣ መዘን ስናነብ አምሳ ሳንቲም ለረዳቱ ብንሰጠው፡፡ዚአከ ለዚአየ አልሆነም ነገሩ፡፡

    ይበቁአኒ፡፡

    ReplyDelete
  10. Daniel,really your are doing a lot for your country.I followed your messages since 2008 in Addis Neger news paper.You are doing a lot for our socila ,economic and political problems.

    ReplyDelete
  11. ስለማንበብ ጥቅም ያነበበ ያውቀዋል ለዚያውም የመጻህፍት ወዳጅ የራሱን ማንነት ለይቶ ያውቃል አይደል የሚባለው፡፡ ዛሬ በዘመናችን እንደምናየው ግነ የንበብ ባህሉ በጣም እየጠፋ ይመስላል፡፡ከዚያም ባሻግር ያነባሉ ተብለው የሚታሰቡ ሰዎችም በዘመናችን የሚነበቡ መጻህፍት የክህደትና ለስጋም ለነፍስም የማይጠቅሙትን ሲሆን ብዙወች ከሰውነት ወደ አውሬነት እየተለወጡ ያለበትን መጻኅፍትን ነው፡፡

    ይህን ጽሁፍ ያነበቡ ሁሉ ትልቅ ትምህርት ያገኛሉ ብዬ አስባለሁ፡፡የምናነበውን ለይተን ብናውቅ ብንጠይቅ በስጋም በነፍስም ጥቅም የምናገኝ ይመስለኛል፡፡

    በተለይ ስለምንባብ ባሕል ከራስህም ከሌሎች ሰዎችም ተሞክሮ በጣም ብዙ ቁም ነገሮችን ታስጨብጠናለህ ብዬ አስባሉሁ፡፡በዚሁ ባያበቃ ጥሩ ነው እላለሁ፡፡

    እግዚአብሄር ቃለ ህይወት ያሰማህ

    ኤልሮኢ
    ዘገቺ

    ReplyDelete
  12. ልጅ ሆኜ የመጽሐፍ ቀበኛ የምባል ዓይነት ነበርኩ።የቤተ መጻሕፍት ኃላፊው ለምሳ ሲወጡ እንኳን ቆልፈውብኝ ሂዱ እላቸው ስለነበር ማታ ሲዘጉት አንድ መጽሐፍ ይዤ እንድሔድ ይፈቅዱልኝ ነበር። ማትሪክ ልንፍተን አካባቢ በል አሁን ትምህርትህን አጥና ሌላውን ትደርስበታለህ አሉኝ። እስካሁን ባልደርስበትም። ዩኒቭርስቲ እያልሁ ከትምህርት ውጪ ባመት አንድ መጽሓፍ ማንበቤን አላስታውስም። ስመረቅ በወር ቢያንስ 2 መጻሕፍት እገዛና አነባለሁ ያልኩት ሰውዬ ቃሌን ሳልጠብቅ ዓመታት ተቆጠሩ። ለምንድነው የማላነበው/የማናነበው/ ወይም የማንጽፈው ብዬ ራሴን ስጠቅ እርግጠኛ ትክክለኛ መልሱን ላገኘው ባልችልም ሃሳቤን ላካፍል። እየበሉ እየጠጡ ዝም... እንዳይሆን
    ምክንያቶቹ፥
    1. የተረጋጋና የሰከነ ሕይወት ስለማንመራ - የቀን ተቀን ኑሮን ለማሸነፍ በምናደርገው እሩጫ ረጋ ብለን የምናነብበት ጊዜ ማጣት። 2. በማንበባችን የቀረብን ነገር ያለ ስለማይመስለን - ሁሉም ሰው ያው ነውና።
    3. የመጻሕፍት ውድ መሆን - አንድ ጥሩ መጽሓፍ አማካኝ ዋጋ 50-100 ብር /የሃገር ውስጡ/ አካባቢ ነው በዚህ ዋጋ ገዝቶ ለማንበብ ለአብዛኛው ኢትዮጵያዊ የሚከብድ ይመስለኛል። በእርግጥ መግዛት እየቻልኩም የመጻሕፍት ፍቅሩ ኖሮም የድሮው የማንበብ ሙዴ አለምጣቱ ይገርመኛል። ተገዝተው የተቀመጡት ብዙ ናቸውና።
    4. የሚያነቡትንና የሚጽፉትን እንደ ልዩ ፍጥረት እያዩ ማድነቅ እንጂ ፣ እኔም ጥሩ አንባቢ ልሆን እችላለሁ ልጽፍም እችላለሁ ብሎ ለመጻፍ የመነሳት ወኔ ማጣት
    5. ብጽፍስ አንባቢ የታለ፣ ባነብስ የሚነበብ የታል ብሎ መስነፍ

    ይገርምሃል ዳኒ ያንተ ብሎግ ትንሽ አነቃቅቶኛል። የመጀመሪያ ግጥሜን የጻፍኩት የዛሬ ሳምንት አካባቢ ነው።
    ሌላዋ በ10ደቂቃ ውስጥ የተጻፈችው "እኔና ሻማ" የምትለዋ "ገንዳ" ብለህ የጻፍከው ላይ ያለችው ናት።ባታምርም በኩሬን ሰጠሁህ።
    በርታ።

    ReplyDelete
  13. Daniel, this touched me a lot. The lack of reading skill in our country is part of the many problem we face as a society.
    This is one of the reason our ppl fall victim to political talks that has no substance. It is also one of the reason for which many ppl believed in misguided sermon's, and ended up following ppl who are not better than them. As for me,I will try to do mybest to read more.

    thank you

    ReplyDelete
  14. Daniel, this touched me a lot. The lack of reading skill in our country is part of the many problem we face as a society.
    This is one of the reason our ppl fall victim to political talks that has no substance. It is also one of the reason for which many ppl believed in misguided sermon's, and ended up following ppl who are not better than them. As for me,I will try to do mybest to read more.

    thank you

    ReplyDelete
  15. Thank you again Dn. Daniel! That is another fruit of your critical observation. I think all the issues you raised are valid and practical. I also believe that you are the right person to comment on our reading habit as you are already out of the spectrum in this regard. Recently, I was taking a course in "Communication" and in our text book (published in 2009) Ethiopians are mentioned as "verbal communicators with habit of making lengthy discussion”. It is also sad that the new generation is becoming more reluctant to reading than watching and listening to media. That is why our discussions are usually fruitless and we easily biased by rumors than facts. I think this is one of the many areas we can help our young children in our homes- helping them every day to read books. May God bless you profoundly brother!

    ReplyDelete
  16. Dear Daniel i would like to admire your effort i am realy enjoying your litrature. regarding reading culture i think it is still there. do you have any idea about how many times "the sign and the seal" which is wrtten by Graham Hancock is published? 4 times. why? because it is a very interesting book and translated in Amharic by Getachew Tesfaye may God bless him. by the way i personally love this book. so brother what i want to say here is that let us come up with good idea like what you are doing now then you will see what will happen.
    expecting more in the future

    ReplyDelete
  17. To be honest, I am deeply touched. It's well thought and well said. that culture of us is really embarassing, u said it all dani. tsegawun yabizalih.
    I firmly believe in the sayings, "it's never late and a journey of a thousand miles begins with a step". So I see two things as a possible solution. First, lets start it ourselves and be exemplary to our family and friends arround. make resolutions today. I personally promised to myself to start reading more as of today. Second, let's advocate and contribute, in whatever way we can, to have more libraries in the cities, churches etc.

    I wish u long life and courage to advocate a real cause.

    ReplyDelete
  18. very very true. What I noticed is this when we buy things for example a TV set or a bed set, they all come with owner’s manual. How many of us read the manuals before starting to assemble? Most of us just try to follow the numbered pictures. I know that pictures worth thousand words, but if we read the manual with the pictures we save our time and energy. But how are we going to improve our reading habit? I believe that it all starts from our selves then our children. Kids see and follow what we do. So let us promise ourselves to become book friendly. The more we read the more we gain knowledge of history, personality and culture and most importantly our religion.

    ReplyDelete
  19. One of the problems that contribute for this is lack of patience.This days, especially among Ethiopians we suffer from lack of patience.

    Reading needs patience. Reading needs a sacrifice to sit down. Our lives also revolves this days in getting a short cut to everything.
    We don't want to take the long path of reading and finding out the truth ourselves. Rather, we tend to resort to people who heard about it.

    We also read unless we are forced to read or if it is really a very exciting story to know.

    Part of it also our laziness. Reading by itself is a work. It needs time, energy and sacrifice from other things to do.


    Part of it also lack of contemplative life style i.e, sitting sometimes alone with our books. We prefer to listen preaching than reading alone Spritual Books alone.

    My advice to develop a reading habit is first we have to develop the habit of liking to read. How we do that is by committing yourself to buy one new book atleast once a year and read it.

    For spritual life, there are now numerous Book selling websites to get so many valuable Books. Visit them often and buy one or two of thier new realses and you will enjoy reading and develop a habit of reading.

    ReplyDelete
  20. Selam Dn. Kebrit and everyone,

    This is something I've been looking for and I hope most of you will share your ideas.

    I personally want to write books in my area, but I don't know enough technical words in Amharic. Even if I teach myself these words, I feel that readers won't understand it. I think the problem starts in schools; for the most part we were thought in English and we don't know how to explain things in Amharic. Growing up some of us loved reading Amharic books but there weren't that many. So may be we can start by putting oral children stories into books. And write books in our areas of expertise that could be read by teens and adults. I know this would require fluent Amharic and possibly Geez, and most of us won't qualify for that, but if we collaborate I think we can change things. Some of us might be experts in writing/linguistics and others in history or science or technology or anything. I believe we all have something we can contribute and if we work together we can make a difference.

    Another things that would make a difference is having libraries. Most schools in Ethiopia don't have a library and even if they do they don't have enough Amharic collections. We should have public libraries with a wide variety of collections so that people don't always have to buy a book or a newspaper to read it. It should be freely accessible.

    One last comment about current Amharic books-- we all want to see more Amharic books in the market, but we shouldn't forget about the quality of the book.I'm not a linguistic person but I can tell most of the books are not well written. My experience so far has been that the story they are telling is usually good, but they are published without enough editing.

    ok enough for now ...

    ReplyDelete
  21. What a great observation and articulation. To improve our reading habit action should start from intellectuals. We need to encourage analysis of subject matter in our education system. Second we need to invest on education and career development should only and only be based on academic excellence like research output and teaching material pr any other document preparation in our research and higher education institutes. I was part of both systems and both have the guideline but practically they are discouraging that. second the government should highly invest on library building and availing reading material for students. There are so many departments in our universities without single book. We also need to invest on building libraries and translation of information written elsewhere. However, most importantly our writers need to improve their reading habit and writing skills. I used to buy "Kume Neger" just to read your article. Most of the written materials available on the market now are junk. I UNDERSTAND writing by itself is a process and needs time. However, unless we produce readable materials we should not expect the society to improve its reading habit. Among the writers how many do you think have the reading habit themselves? Why do they expect us to read when they are not doing it? Lastly we should work on the young generation who is highly dragged towards the ipod world which has already jeopardized the reading habit the much talked about western reading habit. You do not see North American youngsters reading on public transport system nowadays, all use ipod!! I do not know about Europe.

    ReplyDelete
  22. Eleni ke-SyracuseMay 1, 2010 at 8:03 AM

    In the name of the holy trinity one divinity amen!

    that is completely true,thank you very much! for raising this issue, our generation is full of those problems, for eg. if you ask me, "lesemu temari negne, gin kerase accadamical nibab wechi gazetochin ena leloch yeteleyayu metsehafochin yemanbeb limde dekama new, bezu gize metsehaf lemegzat eteralehu, yegezawachewin metsehaft enkuan anbebe mecheres tesinognal, kejemerkum ketekit getsoch alalfim" you are completely right, that is the way we grew up, if that is the basic problem, now we can change these situation for our kids, I suggest if we can start teaching our kids and small sisters and brothers practically the advantages of a good reading habit, starting from giving a gift of different constructive books. I think based on our practical implementation, we can change the next generation and our poor reading habit.

    Let God help us to discipline our new generation in reading habits!

    ReplyDelete
  23. የዘመነኛው ኅብረተሰብ ዓይናማው ሀያሲ (ይህን ስም ዳቦ ሳላስቆርስ ሰጥቼሃለሁ)- ዲያቆን ዳንኤል ክብረት - ለመነሳታችንም ለመውደቃችንም ወሳኝ የሆነውን ነገር በሰላ ብዕርህ ስለበለትከው እግዚአብሔር ይስጥህ። አለማንበባችን ራሱ ጉዳት ቢሆንም በማንበብ ፈንታ የማናደርጋቸው ነገሮች ደግሞ እጅግ ጎጂዎች መሆናቸው ነው ጥፋታችንን እጅግ ከባድ የሚያደርገው። እስቲ ወደ ሌላ ሳልሄድ መፍትሔ ወዳልከው ልሂድና አንዲት ነጥብ ብቻ ላንስቀምጥ፡

    ገዝቶ የሚያነብ ሰው ከመፍጠራችን በፊት አውሰነው የሚያነብ ሰው መፍጠር መቻል አለብን። ማንበብ የሚወድ ሰው ጥሩ መጽሐፍ እንደወጣ ሲሰማ ወይም እጁ ሲገባ “አፉ ምራቅ ይሞላል” - እኔ እንደዛ ይሰማኛል። ስለዚህ የንባብ ክበቦችን መቋቋም አለባቸው ። መጻህፍቶቹን በማዋጣት መግዛት ወይም ከቤተ መጻህፍት መዋስ፤ ከዛ በጋራ ማንበብ፤ የተነበበው መጽሐፍ ላይ በመወያየት መጽሀፉን መበለት እንዳዛ እያለ እያጣጣመው ሲመጣ መጨረሻ ላይ የራሴ ካልሆነ ወደሚለው መንፈስ ይሄዳል። የሚጣፍጥ ነገር መቼም እየተዋስኩ እበላለሁ እድሜ ልኬን የሚል የለም።
    በድምጽ ቢሆን ኑሮ ብዙ የምለው ነገር ይኖር ነበር። ግን ታይፕ ማድረግ ደከመኝ።
    የኔ ድካም አንድ ነገር አስታወሰኝ - ራስህ ታይፕ አድርገህ፡ በኢትዮጵያ ኢንተርኔት ፍጥነት ራስህ መጠሞሪያ ገበታው ላይ ጭነህ፤ በሳምንት ሁለትና ከዛም በላይ ለምታንበሸብሸን ላንተ የአድናቆትና የምሥጋና ፊደላት ተሰካክተው አድናቆቴንና ምሥጋናየን አድምቀው ያደርሱልኝ ዘንድ መመኘት እንዳለብኝ።
    ጌታቸው

    ReplyDelete
  24. dani kale'hiwot yasemalene!

    አንብቦ እና ተረድቶ መተንተን በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ደረጃ እንኳን ከባድ እየሆነ «የጥናት ወረቀት እንሠራለን» የሚሉ ማስታወቂያዎች ያለ ሀፍረት ተለጥፈው እናያለን፡፡

    ከተክለ ጻድቅ መኩርያ በቀር ታሪካችንን እንኳ የኛው ምሁራን በእንግሊዝኛ አይደል የጻፉት? ዕውቀቱን በሀገሩ ቋንቋ ማስረዳት የሚችል ስንት ምሁር አለን?

    ከመጻፉ ማሳተሙ፣ ከማሳተሙ ማሠራጨቱ ከባድ ነው፡፡ አንድ ደራሲ አስደናቂ መጽሐፍ ጽፎ ከሚያገኘው ይልቅ አንድ ሰው አንድ ሺ ቢራ አከፋፍሎ የሚያገኘው ይበልጣል፡፡

    Yes u are right

    thank u dani!

    ReplyDelete
  25. ኢትዮጵያ ሆይ ተነሽ ጥበብን ልበሽ…..

    ReplyDelete
  26. ጌታነህ ሻMay 1, 2010 at 10:00 AM

    ማንበብ የመጥላታችን ምልክቱ የሴሚስተሩ ትምህርት ሲያልቅ ደብተራችንን ወይም መጽሀፍቱን ለወደፊቱ እንደ ማጣቀሻ ለመጠቀም ከማስቀመጥ ይልቅ ለሽንት ቤት ሲሳይ ማድረግ ነው የሚቀለን:: የጋዜጣውና የመጽሄቱ መቼም አይወራም:: ቢያንስ እየተጠቀምንባቸው እንኩ ስለምን እንደተፃፉ ልብ ብለን አናያቸውም ልናያቸውም አንፈልግም:: ይህ የማንበብ ፍላጎት አለመኖር ሳይሆን እልም ያለ የንባብ ጥላቻ ነው የሚባለው:: ኸረ እናስብበት!!

    ReplyDelete
  27. በእውነቱ ይህ መሳጭ ርዕስ ነው፡፡ ለማንኛውም በበኩሌ ጓደኞቼን እና ቤተሰቦቼን የሚከተሉትን ሁለት ዘዴዎችን በመጠቀም ከኢ-አንባቢነት ወደ ‹‹ከፊል›› አንባቢነት ለውጯለሁ፡-
    1. ስላነበብኩት መጸሀፍ በጣም አወራለሁ /እወያያለሁ/ ፡- አንድ መጸሀፍ ካነበብኩ በኋላ ባገኘሁት አጋጣሚ በዚያ መጸሃፍ ውስጥ ስለተጠቀሱት ነገሮች እያነሳሁ በጨዋታችን እና በውይይታችን መካከል ጣል አደርጋለሁ ፡፡ በተለይ ወቅቱን የጠበቀ መጸሀፍ ከሆነ ሰሚዬ ይበዛል፡፡ መጀመሪያ ግን እማወራው እነርሱ ስለሚወዱት ነገር ነው፡ ለምሳሌ አንድ ጓደኛዬ ኳስ በጣም ይወዳል እኔ ደግሞ ኳስ አልወድም ነገር ግን መረጃዎች አያመልጠኝም፡፡ስለዚህ መጀመሪያ ስለኳስ ‹‹ለኮስ›› አደርግና ቀጥዬ ደግሞ የኔን ጉዳይ እቀጥላለሁ፡፡ታዲያ በዚህ ዘዴ ሁለት ጓኞቼ ካለማንበብ ወደ መጸሀፍ ገዢነት እና አንባቢነት ተሸጋግረዋል፡፡ስለዚህ ውይይት ጠቃሚ ነገር ነው፡፡
    2. የገዛሁትን /የማነበውን መጸሀፍ ሰው በሚመለከተው ቦታ ላይ አስቀምጣለሁ፤
    ይህ ዘዴ ቤተሰባችን የማንበብ ባህል እንዲያዳብር እረድቶናል፡፡ ስገዛ ወይም ሳነብ መጀመሪያ ፊት ለፊት ይቀመጣል፡፡ከዚያ ይሄ ደግሞ ምን ያደርግልሀል ብለው ይቆጡኛል፤ይዘልፉኛል፡፡እኔም በተራዬ ስለመጸሀፉ እናገራለሁ ከዚያ በሚቀጥለው ቀን ከተቀመጠበት ከተነሳ ሊነበብ ሄዷል ማለት ነው፡፡ ጓደኞቼ መጸሀፍ ይዤ ሲያዩኝ ይጠይቁኛል ባይጠይቁኝም በሚወዱት ነገር ገብቼ ስለመጸሀፉ አወራለሁ ከዚያም ወደ ማንበብ ይጠጋሉ ወይም ያነባሉ ፡፡
    3.አንዳንድ መጻህፍት፤ አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ያነበብኩት መጸሀፍ ከመሰጠኝ
    ጨዋታዬ ሁሉ ስለዚያ ይሆንና ሰዎችን ሁሉ ያን መጸሀፍ እንዲያነቡልኝ
    እለምናለሁ ብል ‹‹አልዋሸሁም›› ፡፡ለዚህ ጥሩ ምሳሌ የሚሆነኝ ‹‹ ዴርቶ ጋዳ ››
    መጸኃፍ ነው ፡፡ይህን መጸሀፍ እኔ ቢያነስ 20 ሰው እንዲገዛው ያደረኩኝ ሲሆን
    ከአስራ አምስት ሰው በላይ ደግሞ መጸሀፉን እንዲያነቡት አድርጊያለሁ ከዚያም
    የውይይት ሰሜት ፈጥሬ ነበር፡፡ የሚገርመኝ እርሱን መጸሀፍ ያነበቡ ሰዎች
    ከማንበብ እርቀው የነበሩት ተመልሰዋል አንብበው የማያቁት ደግሞ ለማንበብ
    ጉጉት አድሮባቸዋል….ሌላም ሌላም፡፡
    እኛ ሀገር በንባብ ባህላችን ላይ ተጽዕኖ የሚፈጥሩ ነገሮችን በተመለከተ ከላይ ወንድማችን የገለጸው ነገር ትክክል ነው፡፡ በተለይ ወጣቶች በኳስ እና በፊልም ፍቅር ተለክፈናል ከዚህ ካለፈ ደግሞ በማዳመጥ ሱስ ተለክፈናል፡፡
    የማንበብን ባህል ለማዳበር እየሞከረ ያለው ደግሞ የኑሬ ውድነቱ፤የተፈላጊ /ተጠቃሽ/ መጸሀፍት አለመገኘቱ ……እያበሳጨው ይገኛል፡፡
    ‹‹ጦማሪዎች ሆይ መጻህፍቱ ይገኙ እንጂ ለማንበብ ወደኋላ አንልም ለማስነበብም አናቅማም በሉ››

    ReplyDelete
  28. ዘፍሬምናጦስMay 1, 2010 at 12:05 PM

    አይቼ እንዳላየሁ
    ሰምቼ እንዳልሰማሁ
    ዝምታ ለመረጥሁኝ
    እኔን ማን ይንገረኝ!!

    ReplyDelete
  29. i think u have exactly what we call "mastewal"...U r so lucky,its a gift from God ...May God bless u.

    ReplyDelete
  30. sure we have to start with ourselves & our kids but the thing is the book must be attractive like Dertogada which inspire every one (if u guys read it)& your website. I mean the material must be good enough to attract.But some time even though is good some of us like to hear from some one like some of my friends i told about your article & they usu said to me if you read it tell us in short we do not have time to read.

    ReplyDelete
  31. ለመምህር ዳንኤል ክብረት

    ይህ ምክር አለማንበባቸው ሀጢአት የሆነባቸውን ወደ ንባብ ንስሃ ይመራቸዋል ብዬ አምናለሁ ፡፡ ከንባቡ ውስጥ ልብ ያልኩት ነገር ቢኖር የእኛ ህዝብ አውሪ እንጂ አንባቢ አለመሆኑን ነው፡፡ እዚህ ላይ አንድ ነገር አሳሰበኝ ብናወራ ብናወራ እኮ እስከ ዕለተ ምጽአት ነው የምናወራው፡፡ በምጽአት ሽንገላን ይናገር የነበረ አፍ ሁሉ ይዘጋል፡፡ የሕይወት መጽሃፍ ግን ይገለጣል ራእ 20፡12፡፡ ስለዚህ ከወሬው ወደ መጽሃፉ ብናደላ ይሻለናል፡፡ ስለ ዕለተ ምጽአት ምልክቶች እንኳን ስንቱ አንብቦ ተረዳ ? መጽሐፉ ግን አንባቢው ያስተውል ይላል ማቴ 241፡5፡፡ ከሰሞኑ በዓለማችን የተከሰቱና እየተከሰቱ ያሉ የምጽአቱ ምልክቶች ናቸው፡፡ በእነሱ ዙሪያ የቅኔ ቋጠሮ አለኝ

    መወድስ

    ሁሉን የሚጠራ አምላክ ቡናውን አፍልቶ
    የአይስላንዱን እሳት በሀይቲ ምድጃ አርገብግቦ
    ገልቱ ጎረቤቱን ዓለም ለቡና ቢራጠት አስቦ
    በመጀመሪያ ህጻኑን ልኮ
    ኢትስምእ ቢጣራ ቢጣራ ደጇ ላይ ተቃርቦ
    ተኝታለችእና ጆሮዋ ላይ
    በቀን እና ሌሊት እንቅልፍ ሲጫወትባት እንደ ተስቦ
    ለዓለም
    ለምኗትሂ ዓለምን በስላሴ እና በአቦ
    ፈጥና እንድትደርስ ሳይነሳ የንስሃ ግዜ ሲኒው ተጣጥቦ
    ባይገኝምሂ አቦል የቡና ቁርሱም ዳቦ
    ይቆያል እስከ ሶስተኛ የፈጣሪ ጥሪ የቡና ደቦ፡፡

    ከመምህር ብልጣሶር

    ReplyDelete
  32. ዲ/ን ዳንኤል፣

    እጅግ በጣም ጥሩ ጽሑፍ ነው። እግዚአብሔር ያቆይልን።

    መፍትሔው ብዙ ሊሆን ቢችልም አንዱና ምናልባትም ከዋናዎቹ አንዱ የሚከተለው ይመስለኛል። የሚያነብ ትውልድ እንዲኖረን በመጀመሪያ የሚያነቡ ኅጻናት እንዲኖሩ ያስፈልጋል።

    ማንኛውንም በጎ ልምድ ማንበብን ጨምሮ በአጭር ጊዜ የሚዳብር አይደለም። ይልቁንም በእድሜ ከጠነከሩ በኋላ ለመለወጥ ጥረት ቢደረግም በውስጥ ስላልዳበረ ለውጡ ዘላቂ አይሆንም። ፈደልንም ሆነ የማስተማር ስርዓቱን ወደሰጡን የሃገራችን ሊቃውንት ብንመለከት ከዚያ ትልቅ ቁምነገር እንማራለን። አንተ እንደጠቀስከው በተወሰኑ ዘመናት የማንበብንና የመጻፍን ነገር የሚያዳክሙ ክስተቶች ቢፈጠሩም ለመማር ከቻለው በጣም ጥቂት የማሕበረሰብ ክፍል ውስጥ የነበሩትን ብዙ የማይባሉ መጻሕፍት እያስደጎሰና እየጠረዘ ተንከባክቦ በመያዝ እያነበበ ለማወቅ ይጥር የነበረና አውቆም የተራቀቀ ትውልድ የነበረን መሆኑ አይካድም። ይልቁንም በቤተክርስቲያን። ያ የሆነው በሃገራችን ሊቃውንት በተሰራው ስርዓት መሠረት ትምሕርት የሚጀመረውና ልጆች ከማንበብ ጋራ የሚተዋወቁት (ዳዊት በመድገም ወዘተ) ገና በኅጻነነታቸው ወራት ስለነበረ ነው። ያ አሁን በጣም የተዳከመ ይመስለኛል። ዳዊቱን አስተውናቸው ግን እሱን የሚተካም ባይሆን በመጠኑም የሚረዱ የንባብ መጻሕፍትን አላዘጋጀንላቸውም። የዛሬ 30 ዓመትም ሆነ ዛሬ በሳምንት አንዴ በሬድዮ "የዛሬ አበባዎች የነገ ፍሬዎች" ከማለት ያለፈ - እሱንም ዕድሜ ለአባባ ተስፋዬ - የተደረገ ነገር የለም። ስንት ነገር ይሰራል። እውነተኛ ተጨባጭ ለውጥ ሊያመጡ የሚችሉ ሥራዎች ግን አሁንም አይታዩም። የእነሱን ፍላጉት የሚያካትቱ የሕዝብ ላይበራሪዎች አሁንም ለኢትዮጵያ ኅጻናት የሰማይ ጥግ እንደሆኑባቸው ነው። የሌላውንም ላይበራሪ ቁጥርና ጥራት የምናውቀው ነው። እንደእውነቱ ከሆነ በአስተዳደሩም፣ በተቋማትም በሕብረተሰቡም ኅጻናት በሃገራችን ገና ከሰውነት ክብር አልደረሱም። ስለሌላው ብዙ ይባላል እንጂ የኅጻናት ነገር አሁንም እንደተዘነጋ ነው። የማንበብንና የመጻፍን ነገር አነሳን እንጂ ሌላ ሌላው ትውልዱን የምንወቅስበት ነገር ሁሉ የመፍትሔ ውሉ የጠፋብን በዚህ ምክንያት ነው። በወቅቱ ልጆች ላይ ያልዘራነውን ምርት በኋላ መጠበቅ አስቸጋሪ ነው።

    አሁን እጅግ ዘመናዊ ተቀባይነት ያለው የኅጻናት ማስተማሪያ ዘዴ የአባቶቻችንን የማስተማር ዘዴና ስርዓት የሚያረጋግጥ ሆኗል። ልጆች ድምጽ ለማውጣት ገና ከሚሞክሩብት የሁለትና ሦስት ወራቸው ጊዜ ጀምሮ ከንግግሩ ጋር አብረው ከማንበብና ትንሽ ቆይቶም ከመጻፍ ጋር መተዋወቅ አላባቸው የሚል ነው። በዚህም መሰረት መናገርን እየሰሙ ራሳቸው እንዲሚጀምሩት ማንበብንም እያዩና እየሰሙ ሊለማመዱት የሚያስችል ተፈጥሮ አላቸው የሚል ነው። ይህ እስከአምስት አመታቸው ያለው ወርቃማ ጊዜ በሙያው ጠበብት "window of opportunity/የመልካም እድል መስኮት" የሚባል ነው። ኅጻናት በዚህ ጊዜ ደጋግመህ ያስያዝካቸውን ነገር እስከሕይወታቸው ፍጻሜ አይተውትም። ቅዱስ መጽሐፍ ልጆችን በኅጻንነታቸው መንገድ ስለማሳየት የሚነግረን እምነታቸውን ብቻ የሚመለከት ሳይሆን በጎ የተባለውን ነገር ሁሉ ይመስለኛል። ማንበብና መጻፍ ደግሞ ከዚህ የሚመደቡ ናቸው።

    ስለአውሮፓውያን የማንበብ ልምድ አንስተሃል። በአውሮፓና አሜሪካ ገና የተወለዱ ኅጻናትን ጨምሮ ስንት አይነት መጻሕፍት በየዓመቱ እያታተሙ እንደሚቀርቡላቸው የምታውቀው ነው። ለቁጥር የሚያታክቱ የሕዝብ ላይበራሪዎቻቸው ሁሉም ከአዋቂዎች አኩል አንዳንዴም በበለጠ መደርደሪያዎቻቸው በኅጻናት መጻሕፍትና የድምጽና ምስል መረጃዎች የተሞሉ ናቸው። ወላጆች ለልጆች መጻሕፍትን ማንበብ የሚጀምሩት አንዳንዴም ገና በማኅጸን እያሉ ነው። እኔ በምኖርበት አገር ነፍሰጡር እናቶች በእርግዝናቸው ጊዜ ከሚደረግላቸው የማያቋርጥ ወርሃዊና በኋላም ጊዚው እየቀረበ ሲሄድ ሳምንታዊ የጤና ክትትል በተጨማሪ ይልቁንም ለበካሮች ስለልጅ አያያዝ፣ ስለአመጋገብ፣ ስለጡት ማጥባትና ስለመሳሰለው በነጻ ስልጠና ይሰጣቸዋል። በዚህ ስልጠና ከሚሸፈኑት ርዕሰ ጉዳዮች አንዱ የኅጻናትን የአእምሮ ዕድገት የሚመለከት ነው። በዚህ ርዕስ ስር ከሚነገራቸው መካከል አንዱ ለልጆቻቸው ከእርግዝናቸው ወራት ጀምሮ በቀን የተወሰነ ሰዓት መጻሕፍትን አንብቡላቸው የሚል ነው። ከዚህ የተጀመረ ንባብ በኋላም ተጠናክሮ ይቀጥላል። ውጤቱን ያው የጠቅስከው ነው። አንባቢ ትውልድ እንዲኖረን ኅጻናት ላይ ብዙ መስራት ይጠበቅብናል ለማለት ነው። እግዚአብሔር ይስጥልኝ። የእኛንም ጥረት እግዚአብሔር ውጤት ወደምናመጣበት መንገድ ይምራልን።

    ReplyDelete
  33. Thanks as always dear Dani.

    This is also one of my great problems in my life after marraige.Before I married my shelves were full of books.I couldn't have a single day to pass without reading something.But my wife was not good in reading and she changed the shelves full of glasses and cups which we are not using except watching.She is not happy to see me reading and she feels as if I am losing her time of entertainment.

    Comparing costs of reading and other activities is as obvious as you mentioned. we might have a number of books to the sum of expenses for coffee and tea within a week. I think the important thing is the awareness we have to read and update our knowledge everytime. The other thing is our corrupted perception in the different fields of wisdom.Most of us don't want to read anything out of our field of work or proffession.But knowledge shall be multi-dimensional.

    I thank you Dani.

    ReplyDelete
  34. +++
    ዩንቨርስቲ እንድጨረሰን ዓካባቢ በእቁብ ብዙ መጽሐፍ ገዛን:: እኔ የተወሰኑት በሞራል እንዳነበብኩት ቴክኖሎጅዉ በሰፊዉ ሲገባ ሃሳቤ ሁሉ ወደዚ ሆነ:: የስራና የቤተሰብ ኃላፊነት ተጨምሮ በዕቁብ የተገዙት መጽሐፍት ለማጣቀስ እንኳን ዓልቻልኩም:: በዚህ ጽሁፍ ልቦናየ ተነሳስቶዓል ግን ዓሁንም ቴክኖሎጅዉ ተጽኖ ዕንዳያረግብን እንደኔ መሰሎቹ ምን ትመክረናለህ????
    ከዲያስጶራ

    ReplyDelete
  35. Thank you Dn Daniel . As usual ur article has raised a very critical problem.

    Technological innovation ,as my observation ,has also contributed to this mace.now a days ,many want to see the movie or the documentary film than reading the book.Even in the west , selling the audio version of books is the emerging and lucrative business now a days. Because the i pod generation preferred to listen to narrations than reading books.This attitude is slowly but surely getting ground in our country too.

    I feel it is wise to create audio libraries of books online.Are we prepared for that? do we have audio libraries? I am afraid the coming generation will distance himself from hard copy (books) more than this generation. Amazon kindle innovation can be a god example for this . Audio.com is becoming one of the highest hit web pages .Because it simply provides audio version of books.

    THE COMING GENERATION IS DIGITAL GENERATION. ARE WE PREPARED FOR THAT? DO WE HAVE SOFT COPIES TO BE LOADED TO KINDLES, i pods, and etc ? I FEEL WE SHOULD CRITICALLY THINK UPON THIS ISSUE. PREPARING ANOTHER OPTION OF READING BOOKS: AUDIO VERSION OF BOOKS .

    http://www.audible.com/adbl/site/offers/howItWorks.jsp?BV_UseBVCookie=Yes

    ReplyDelete
  36. ካሁን ወዲ ለማንበብ እጥራለሁ፡፡

    ReplyDelete
  37. Dani ,I agree completely with your thrilling and touching ideas.It is good to dwell on the question:What is to be done?well! we should change our literally illiterate behviour into genuine reader.That is it.Though there are umpteen reasons(life,money,habit,culture etc..) ,if we are commited indeed we can become good readers.
    God bless us all

    ReplyDelete
  38. Dani....I am one of those who knows u very closely. In the beginning, I had a very mixed filling when I find u this way, thanks to a friend who gave me the link to ur blog. May be, for one thing,I had never thought u out of the "box". I didn't know u were writing on a news paper, coz I am living away from home. I still have that mixed filling, but will clearup with time as time tells everything. No question, u r so gifted. What I have been reading, all ur articles on this blog, are so wonderful. This way u r reaching so many. But as u said it very well in ur other article,dont forget ur takeoff and landing field beyond the things u mentioned. Hope u know what I want to mean by "field!". The field where we knew u first. I remember u telling us to keep from "LEBE MALET", that is not too hot or too cold. I sense some LEBETA in the way u are taking on the blogging and topics u are picking. No worry, keep writing. Sure I will keep reading, I do love reading ur articles as always. But at the end of the day, u know what matters as u thought me. Peace!

    ReplyDelete
  39. ዳኒ እግዚአብሄር ይስጥህ
    ይገርምሃል ጃፓን ለትምህርት ከመጣሁ 6 ወራት አስቆጠርኩኝ:: ከወጣት እስከ አዛውንት አይናቸው በእጃቸው የያዙት መፅሀፋቸው ላይ ብቻ መሆኑን ለማረጋገጥ አንድ የባቡር ጉዞ በቂ ነው:: እንዳውም አንዳንዴ ጃፓኖች አይን አፋር የሆኑት ለዚህ ይሆን እላለሁ:: በሀገራችን የንባብ ባህልን ለማዳበር የንባብ ዘመቻ በሀገር አቀፍ ደረጃ ያስፈልጋል ባይ ነኝ ልክ እንደ እድገት በህብረት ዘመቻው:: በተጨማሪም ታዋቂ ሰዎች፥ የሀገር መሪዎች፥ እና ሙሁራን፥ ከዚህ በፊት ያነበቧቸውን፥ሊያነቡ ያቀዷቸውን እና የጀመሯቸዉን መፅሃፍት ለወጣቱ የሚያሳውቁበት መንገድ ቢኖር አስተዋፆ ያደርጋል ብዬ አምናለሁ:: በድጋሜ ላመሰግንህ እወዳለሁ ለፅሁፉ

    ReplyDelete
  40. ወንድማችን ሆይ

    እባክህን የጃፓኖችን የንባብ ባህል በተመለከተ ያየኸውን፣ የታዘብከውን እና ለኛ ሀገር ትምህርት ይሰጣል የምትለውን በዝርዘር ጻፍልን፡፡ «ጃፓን እንዴት ሠለጠነች» ብለው የለ ከበደ ሚካኤል

    ReplyDelete
  41. dani,not only this. students that graduated from a higher institution by studying their instructors' shortnote/aterera/, then prepares a book for elementary school. that was incomplete history because they didn't know with detail investigation and true refernce. for example history of Zera Yaecob, false history of Ahmed Al Negashi...
    therefore, to be good historian ,we all should read and write and should colect comment from Likawnt.

    ReplyDelete
  42. Selam Dani,

    The issue you raised is really very Important and strategic for Development.I am very surprised with the following cases-

    1. Even if our reading culture is very poor, having library access to every one is a critical issue.As we all know that most of Ethiopians house condition is not favourable to read.Most people do not have good chair and Table plus quite room to read at home.Family dependancy is high. so with small room geting over three people is very usual.When many people are living togather to handle each interest is difficult.Some of them may need to wach TV other need to talk only one may need to read but how can he use his house for reading?will be a key question.Here is the necessity of Library comes.As far as I know in Addis Ababa the oldest comparatively big and sole library for the past half century is the formwer WEMEZEKIR now BEHERAWI BETE MEZAGIBT.Addis Ababa is with over three million people.Go to other Ethiopian Towns all have the same history.

    Here I am not saying that our poor reading culture didn't play a significant role for our current almost non-reading generation.What I am saying is that-
    a. Policy makers should consider the necessity of having big libraries with all city and Towns,
    b. Any one who need to support Ethiopians feutere generation should work on these project.Becouse I don't understand when some one tried to show me as he loves Ethiopia with bringing Pop Musician singer with paying thousand dollars instead of buying books or opening Libraries to Ethiopian feutere generation. Who loves Ethiopia? is the one who opened a big hall to Ethiopian Young men and women all dancers or the one who opens a Library? is a simple question with simple answer.

    When we come to the solution,
    a. Social mobilization is needed to establish public fund through targeting
    One, establishing public library atleast with local area level,
    Two, making an over all motivation activites to improve our current poor reading culture using mass media,schools,granting books to public on streets,etc

    Three,strong commitment is needed from policy makers.That is through beliving in the necessity of the project to bring Sustainable development.

    YIKOYEN
    Getachew
    Oslo

    ReplyDelete
  43. Thank you Dn.Daniel

    ReplyDelete
  44. Dear Dn.Daniel,

    I am glad you open this educational website for us.Thank you!May God of our forefathers be with you, amen!
    My suggestions:
    1.First,I have to take action on myself to start reading books that i already have but not read yet.I am sure i will get lots of my fellow ethiopian who share this suggestions.Then,on the way, children will learn from us. I live in california where immigrant population is high. We are the least who use the public library.Sometimes,if we go to library,we just go with out our children. But, if you see Chinese,Indian,Vietnamese and Japanese, you will see them reading with their children.So,please let us do the same for our children.

    ReplyDelete
  45. ለካ መጽሃፍ ማንበብ ህይወትን ማንበብ ነው ህይወት ደግሞ ዘርፏ ብዙ ነውና ህይወትን በደንብ ለማወቅ ማንበብ ጥሩው መንገድ ነው። ስለንባብ ባነበብኩት ንባብ ውስጥ ብዙ ነገሮችና የብዙ ሰዎችን ጭንቅላት ለማንበብና ራሴንም በሚገባ እንዳነብ ረድቶኛል።ጸሃፊዎችና አንባቢዎች የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎችና ተመጋጋቢዎች ናቸው።የሁለቱም ህልውና በአንድ ላይ ነው።ምክንያቱም አንባቢ ከሌለ ጸሃፊ አይኖርምና።

    ኤርምያስ ዮሃንስ

    ReplyDelete
  46. i like reading magazines, but there is no strong magazine nowadays, no really nice books on the shops, its all about sport, about being rich,fashion, and raelly matters of low importance,and they are all boring. Where are the books? the magazines that somebody could become obssesed with, I like your article but please those of who could write, WRITE SOMETHING ,other wise its better to hide ourselves in english premier league or arabsat free channels!

    ReplyDelete
  47. Hi ,It is amazingly true.I would like to share my experince on the matter.I have lived in sweden for almost two years now.I was shocked by some funny incidents.I usually travel between stockholm(Capital) and small city (Gävle).I take buses,trains,metros to make my jouney.Most of the time I see "Immigrants" most from somalia,eritriea,sudan,peru,iran and ethiopian.Taking those routes.It usually takes 2 hrs and 35min for the whole journey.
    Can any one talk for that long with your cell phone? It is really annoying.The point is that not only ethiopians share this kind of problems.It seems to be shared among people of those regions.I presume they might have the similar historical evidence or reason for doing so.

    But I would like to focus on my country which ofcourse could also be a solution for others too.

    I will give some examples of the books most sold over the in sweden.
    "Harry Potter episodes" WHY??
    It was translated in swedish so easy for youngsters,teens to read them and understand.So It does not need to be a very highly trimmed litrature.As we all know harry potter is a book of fantacy.I think we all had at least once dreamt of being in one.So let's make changes making fanatsies,Ghost stories,something that would gear the small ambitions for reading.

    If I would like to pause the question What was the most read book by Gash Sebhat G\Egzihabier ?and WHY???

    I remeber one fellow asked me,"what my favourite children story ?".I did not said the "የዖሞ ወንዝ ንግስት" ወይም "ናፊራ 1-የጨለማው ንጉስ ".I sware I'm don't even know this title exists.But I answered "አሊባባ እና አርባዎቹ ሌቦች",similar stuffs.But It all end there.

    For book to be read it must interesting and off the usuall routines.It must take me in fantacy and lift me up in mind not in heart.Imagine creating figures that are totally virtual.never lived or seen.Why wouldn't it be worth reading.

    Why would I want a book telling me about my life while I am living it.

    Regarding Newspapers----for me I see a lot of critics and rage.Mostly "ትችት".So it is not my type.I must say.One moking another.
    The science and technolgy section I mostly visit.It is a sort of fantacy.

    I also have more solutions to come.
    I would like to add that I hope I am not offensive on some parts.

    Thank you Dawit for rasing the topic.It is worth discussing.

    ReplyDelete
  48. ዳኒ - ይህ በእውነት ታላቅ መልዕክት ነው! ችግሩ ስንቶች ይህንን ፅሁፍ ያነቡታል? ስንቶቻችንስ እንማርበታለን?
    መፍትሄ ላልከው ግን ከባድ ነው፡፡ ምናልባት ችግሩ የገባቸው ሰዎች በግላቸው እና በዙሪያቸው ሃቁን ለመለወጥ ቢንቀሳቀሱ፣ በሰፊው - የመንግስትም ሆኑ የግል ተቋማት ቤተ መፃህፍት ቢኖሯቸው፣ ከስር ደግሞ ሕፃናት ከአንደኛ ደረጃ ት/ቤት ጀምሮ መፃህፍትን እያነበቡ በአጭር ፅሁፍ ጠቅላላ ታሪኩን እንዲፅፉ ወይም እንዲገመግሙ የሚያደርግ የትምህርት ስርዓት መገንባት ወዘተ. መፍትሄ ሊሆኑ ይመስለኛል - የመንግስትም የሁላችንም እጅ ከገባበት ምን የማይቻል ነገር አለ?

    በፍቃዱ ኃይሉ

    ReplyDelete
  49. አ/ሚካኤልMay 7, 2010 at 3:54 PM

    ዲያቆን ዳንኤል
    እግዚአብሔር የአገልግሎት ዘመንህ ያብዛልን
    ዕድሜ ከጤና ጋር ይስጥልን።እኛም አድናቂዎች ብቻ ሳንሆን ተጠቃሚዎች
    በርታ ቀጥል

    ReplyDelete
  50. የሰው ሁሉ ተሰጦ የተለያየ መሆኑን አታውቅም እንዴ? አንዳንዱ በማንበብ ይገባዋል አንዳንዱ በማየት አንዳንዱ ብቻዉን ሆኖ በማንበብ አንዳንዱ ደግሞ በግሩፕ። ስለዚህ ሁሉም ሰው አንባቢ የሚሆነው እንዴት ሆኖ ነው? ሁሉንም ትንቢት ተናጋሮዎች ካልሆናችሁ ማለት መንፈስ ቅዱስን መቃዎም ይመስለኛል። ስለጽሁፍህ ግን ከልብ አመሰግናለሁ!!!

    ReplyDelete
  51. ዳኒ እንደምን ዋልክ!
    ለፅሕፉ በጣም እግዚአብሔር ይስጥልን!!
    ንባብ እንደኔ በሶስት ዋና ዋና ክፍሎች በንከፋፍለው
    1፡በመፅሓፍትን ሆነ ሌሎች ተመሳሳይ ነገሮች ማንበብ ለምሳሌ መፅሃፍ ቅዱስ
    2፡ራስህን ማንበብ በልቦናህ አምላክ የሰጠህን ፀጋ ማንበብ አጠቃላይ ህይወትህን ማንበብ
    3፡ተፈጥሮንና የሌሎችን ሰዎች የህወይት ልምድ ማንበብ ናቸው
    አፈፀፀማቸው እደዚህ ከፍለን ማየት እንችላለን
    ሀ፡ማንበብ(ፅህፎች ፀሎት ወዘተ)
    ለ፡በማየት(ስእላት)
    ሐ፡በመስማት
    መ፡በማውራት(በመወያየት)
    ሰ፡ራስህን መመርመር
    ረ፡መመራመር
    ከዚህ በመነሳት ፈረንጆችም እና ሀበሾች የንባብ ባህል መመዘን ይቻላል
    በመሰረቱ እነዚህ ነገሮች ተመጋጋቢ ሲሆኑ አንዱን ብቻ ጎልቶ ሲወጣ አደገኛ ነው፡፡ለምሳሌ በፈረንጆች ብንወስድ ተራ ቁጥር ሀ፡ ብቻ በመከተል ግላዊ(individualism) ህይወት ብቻ እየተሰቃዩ ይገኛሉ ለዚህም የ ዶክተር ፊል ሾው ብቻ ይበቃል፡፡ከዚህም በተጨማሪ ራሳቸውን ማንበብ ስለማይችሉ አምላክን ማግኘት አልቻሉም በዚህ ረገድ የተፃፉት ሁሉ መላምት እንጂ እውነት ይዘዋል ብለን አናምንም ለምሳሌ ስለሃይማኖት ክህደት ከ እውነት በላይ ተፅፈዋል ይህም ይመስለኛል ፈረንጆች ስለሃይማኖት መወሰን ሲያቅታቸው የሚታየው፡፡እግዚአቢሔር ባንድም በሌላም ያስተምራልና የሌሎችን ህይወት ሊያሰተምረን ይችላል ይህም ፈረንጆች ሲጠቀሙበት አልታየም ይህንና የመሳሰሉ ችግሮች ይታያሉ፡፡በሃበሾች ይህን ነገር ከተራ ቁጥር ለ፡ እስከ ሰ፡ ያለውን ይጠቀማሉ ይህም በመሆኑ በዛ በበርሃ ውስጥ አፋር ላይ ብንውስድ በቃልና በውይይት የሚገርም መግባባትና የህይወት ልምድ በማግኘት ህይወታቸው በተሳካ ይመራሉ፡፡ብዙ ግዜ ገበሬያዎቻችን ብናይ ተፈጥሮን በማንበብ በአለም የታወቁ በሽታ የመከላከል ብቃት ያላቸው የህል ዝርያዎች (ስንዴ በሀገረ ሰላም አመሪካውያን ማግኘታቸው ወዘተ)በመምረጥ ይታወቃሉ በውይይትም ግዚያትን ለስራ አመቺነታቸው ወዘተ በመወያየት ይጠቀማሉ፡፡ስእላትም ሆነ ፀሎት ብንወስድ ብዙ ሀበሾች በአብያተክርስትያናት ይጠቀሙበታል መፃህፍትን የማንበብ ችግር ግን እነደገለፃችሁት ሆኖ በውይይት ሊተካ ይችላል ግነ የውሸት ሆነ የእውነት ታሪክ ሳይዛነፍ ለማሳለፍ ግን ከባድ ነው፡፡በፅሁፍ የተቀመጠ ውሸትም ለማስተካከል አስቸጋሪ ሆኖ ይታያል፡፡ውይይት እና ልምድ ግን ማስተካከል ይቻላል፡፡ እናም እላይ የጠቀስናቸው ችግሮች ጠቃሚና ጎጂ ባህሪ ያላቸው ሲሆን ፈረንጆችም ውይይትም ሆነ ሌሎች በኛ የሚገኙ ፀጋዎች ቢጠቀሙ የበለጠ የተሳካ ህይወት ይኖራቸዋል ይህም አንድ ጓደኛዮ ጀርመናዊ ያለኝኝ እንደ አብነት ማንሳት እችላለሁ “እኔ ኢትዮጽያ ውስጥ የኢኮኖሚ ችግር ለመቅረፍ የአቅሜን አስተዋፅኦ ለማድረግ እንደመጣሁ ሁሉ እንተህ ለምን ጀርመን ሂደህ በፍቅርና መተሳሰብን ዙርያ ፕሮጀክት አትሰራም አለኝ” በርሊን ውስት ግላዊነት ተንሰራፍቶ መኖርን ያስጠላል ነበር ያለው፡፡ስለዚህም ጥናትህ የተሰጡንን ፀጋዋች ምን ያህል በህይወታችን ጠቀሜታ ይኖሮዋል ብለህ ጠለቅ ባለ ሁኔታ ሳታጠና አንዱን ጎላ አድርገህ ማውጣት ስህተት ነው፡፡በመጀመርያ የተሰጠንን ፀጋ እናክብር ሌሎች ጥሩ ናቸው የተባሉትን ባህርያትን እንዲጨመሩ ማበረታታት አለብን::
    እግዚአብሔር ይስጥልኝ!

    ReplyDelete
  52. «ኢትዮጵያውያን ከንባቡ ይልቅ ወደ ንግግሩ ታደላላችሁ ይባላል፡፡ እንዲያውም አንድ ጓደኛዬ ገንዘብሽ እንዳይሰረቅ ከፈለግሽ መጽሐፍ ውስጥ አስቀምጭው ብላኛለች» ብላ ፈገግ አለች፡፡ እኔም ፈገግ አልኩ፡፡ የርሷ የለበጣ የእኔ ግን የማሽላ ፈገግታ ነበር፡፡ «ለምንድን ነው መጽሐፍ ውስጥ ደብቂው ያሉሽ?» አልኳት፤ ከእርሷ መስማት ፈልጌ፡፡ «ማንበብ ስለማይወዱ ገልጠው አያገኙትም ብለው ነዋ»

    ReplyDelete
  53. ዲ.ዳኒ እይታህ ደስ ይላል፤፤ ሰው እነዲያነብ የሚከተለውን እመክራለሁ፡-
    1) ወረተኛ አይሁን
    2) ትልቅ ሳይሆን ትንሽ መፅሀፍን ያንብብ
    3) በማንበቡ የሚወጡለትን ስሞች ቦታ አይስጣቸው፤፤

    ReplyDelete
  54. Hello Dani! I really admire what you have written about our reading habit. Here is an important piece of writing that I got from the following website: http://sijith.com/2009/07/05/seven

    He who loves a book has got a faithful friend, a wholesome counselor, a cheerful companion, an effectual comforter. By studying, reading, thinking, one may innocently divert and pleasantly entertain himself, as in all weathers, as in all fortunes.
    ~ Barrow ~

    During a train journey I had recently, I noticed an elderly woman who occupied the seat beside me. The trip was a bit long and throughout it, I found the woman immersed in a book she was reading. I was very much impressed by the way she decided to spend her time during the travel. Even though she was pretty old, she had recognized the importance of reading and had used it wisely.

    With loads of reading material available to us as part of our academics, work life or research , cultivating good reading habits help us to make the best use of these materials. We can also read books for our leisure. Once you get hooked with reading, the time you spend on reading your favorite book will turn out to be one of your favorite activities. There are many ways to improve our reading.

    Here are the seven best tips that I found to be most useful.

    1. Set aside a regular time to read.

    Some people read first thing in the morning, and some before bed. Most people (like me) like to read while traveling. Make your own decisions about reading. Have a reading hour or day where your main job is to read.

    2. Always have a book around. Try to carry a book wherever you go. When you feel bored, you can just read a few pages from it. After sometime, you will automatically take out your book for reading even if you are not bored. If there is a time when you have to wait (like at a doctor’s office or at the DMV), whip out your book and read.

    3. Set a reading goal. Start yourself by deciding that you are going to spend 30 minutes reading each day. Your goal might be one book a month, one per week, or it might be simply just to read. But stick with your 30 minute schedule. As your reading habit builds, you might set higher goals. Setting a goalis the first step towards reading more.

    4. Visit the library or bookstore often. Just walk in to any library and pick out any good book. Take time to browse! Let your eyes find things of interest. Browsing will feed your mental eed to read, and give you plenty of new things to read.

    5 . Manage the time you spend watching television and surfing the Internet.

    Many people say they just don’t have enough time. Television is one of our major time consumers. Make your television watching more conscious and less habitual. Use this time to read something useful.

    6. Reward yourself after completing a book. When you finish one book, give yourself a treat. This will encourage yourself to read more. You only need to do this until you have cultivated your reading habit. After that, you will read even if you are not rewarded because the pleasure and knowledge you get while reading is the best reward.

    7. Blog it. Once you start reading, start writing. One of the best ways to do this is to put it on your blog.

    ReplyDelete
  55. thank you for your in depth view of reading habit,dn.Daniel. and i want to say some about reading habit in addis ababa university medical faculty that it will show how our generation is changing.
    currently i am a fourth year medical student studying medicine. Medicine as part of science, it requires reading a lot. at least a reading of 8 hrs may be required as a minimum, in some situations. but people attending this field are now cahanging that most like reading for few hrs,discourage reading, most like shortcuts that they can pass exams.those who are considered intelligent by most students are not readers ,rather they are people who likes playings and tornaments that they are consdered as if they are effective with short period of time. surprizingly however most are cheaters in the exams and don't accomplish what peolple think of them. the country is now giving honor to those doctors who kill the patient as a mercinarry for the fact that most treat people with what they think of right.
    finally i want to put words of saint John the golden mouth. he said without the help of holy books, no one can be saved and there is no salvation. God bless you

    ReplyDelete
  56. የፊደል ነገር ስታነሳ ከጥቂት ግዜ ቆይታ በኋላ ሀገሬ ሰመለስ ያስገረመኝ ነገር ትዝ አስባለኝ ሀገራችን ላይ ያለው ለውጥ እንደ ስልጣኔ ይሁን ወይም ሌላ እንጃ! የከተማዋ መደብሮ ከትልቁ እስከ ትንሹ፣ህንጻዎችዋ የተሰየሙት በእንግሊዘኛ መሆኑ ከሁሉ ደግሞ የገረመኝ በሆቴል ቤቶች ወስጥ ያለው የምግብ ሜኖ ላይ ይሉ የምግብ ስያሜዎች ናቸው። አማርኛ በእንግሊዘኛ ከላይ በ እንግሊዘኛ chicken sandwich ይልና አማርኛው ደግሞ ቺክን ሳንዱች ይላል fish sandwich ከሆነም ፊሽ ሳንዱች ይላል spaghetti ስፓጌቲ ....እያለ እንግሊዘኛውን በአማርኛ ተፅፏል ዶሮ አሳ ፓስታ ..... ቢባል ምን አለበት አልኩኝ።አማርኛ ብቻ የሚያነቡ እንግሊዘኛ የማያቁ ቢገቡ ምን ብለው ሊያዙ ነው? ወይስ በዚህ አጋጣሚ እንዲማሩ?። ብቻ ብዙ ቦታ ይህንን ማየቴ ገርሞኝ ነበር። ፊደሉን የሚያነበው ጠፋ ሲባል ፊደሉን እየተናቀ ወደ እንግሊዘኛው ማድላቱ የተለመደ ነው በውጭው አለምም ልጆች በቋንቋቸው እንዲኮሩ ከማድረግ የኔ ልጅ አማርኛ አትችልም አታነብም እየተባለ የሚኮራበት ግዜ ነው። ብቻ የውጪው ሲገርመን ሀገራችንም ላይ የባስ እንዳይሆን።

    ReplyDelete
  57. thanks a lot all u people next to Dn. Daniel!!!

    ReplyDelete
  58. This is real the right issue for this generation. I heartily appreciate you, Dani! To me the simple answer for such important issues is that when everyone who read this article follows your footsteps. That is it. I have to be change my attitude just from this time onwards and influence my friends and families. Thanks you GOD Bless you.

    ReplyDelete
  59. እግዚአብሔር ይስጥልኝ ዳኒ ልክልኬን ስለነገርከኝ አምላከ ቅዱሳን ማስትዋሉንና ዕውቀትን ይጨምርልህ

    ReplyDelete
  60. Daniel!
    For all these luck of interest in reading, I believe caused by Dirge and EPRDF governments. How could you expect us to read and Listen Ethiopian Media? How do you expect average Ethiopian can buy above 50 birr worth of books rather than filling his belly? I remember buying books not more than 10 birr. It is not because the Authors makes it expensive but by these generation killers. Believe it or not I have stop reading newspaper more than 26 years. Most people are interested to read professional books than reading Melese's or Megistus' or Abune Paulos' Biography

    Thank you

    ReplyDelete