Friday, May 18, 2018

የቤተ ክርስቲያን ዕርቀ ሰላም ጉዳይ


በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አባቶች መካከል የተፈጠረውንና ከ25 ዓመታት በላይ ያስቆጠረውን መለያየት ለመፍታት በድጋሚ እንቅስቃሴ ተጀምሯል፡፡ በሀገር ቤትና በውጭ በሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ሽማግሌዎች የተጀመረው ጥረት የሁለቱን ወገን አባቶች ይሁንታ አግኝቷል፡፡ ይህ ጥረት ከግብ ደርሶ የመለያየቱ ግንብ እንዲፈርስና አንድነቱ እንዲመጣ የሚመኘውና የሚጸልየው ብዙ ነው፡፡
ችግሩን ለመፍታት የተነሡት ሽማግሌዎች ያጓኟቸውን አራት ዕድሎች በመጠቀም ካለፈው በበለጠ ሊሠሩ ይገባል፡፡ እነዚህ ዕድሎችም፡-
       1.      ሁለቱም ወገኖች ሽምግልናውን ለመቀበልና በውይይቱ ለመቀጠል መስማማታቸው
      2.     በሀገርና በውጭ ሀገር የሚገኙ የምእመናንና የካህናት ማኅበራት ለዕርቅና አንድነቱ ጠንካራ ድጋፍ መስጠታቸው
      3.     ሀገሪቱ ያጋጠሟትን የልዩነት ፈተናዎች በመግባባትና በአንድነት ለመፍታት መነሣሣት የጀመረችበት ወቅት መሆኑ
      4.     የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትርና መንግሥታቸው ሂደቱን በከፍተኛ ሁኔታ መደገፋቸው፣ ናቸው፡፡
እነዚህን ዕድሎች በመጠቀም ሁለቱም ወገኖች የዕርቅና የአንድነት ሂደቱን ለመጀመር ብቻ ሳይሆን ለመቀጠልና ከፍጻሜውም ለማድረስ መትጋት አለባቸው፡፡ ጊዜው እየሄደ ነው፡፡ ችግሩ ሲከሠት የነበሩት አበው በሁለቱም ወገኖች ዐረፍተ ሞት እየገታቸው ነው፡፡ ሽማግሌዎቹ ጳጳሳትን ካጣን በታሪኩ ላይ የምናደርገው ንትርክ ራሱ ከዕርቁ ሂደት በላይ ይፈጃል፡፡ በሌላ በኩልም ሰው የተሰላቸበት ጊዜ ላይ ነው ያለነው፡፡ የምእመናንን ፍላጎት የሚያረካ፣ የዓለምን ሂደት የሚመጥን፣ ለቤተ ክርስቲያን ተልዕኮ የተሰለፈ ቤተ ክህነት የትም ማግኘት አልተቻለም፡፡ ከዚህም በላይ ደግሞ መለያየቱን የሚፈልጉት ቀሳጥያን ይህንን ችግር ማትረፊያ እያደረጉት ይገኛሉ፡፡
በአንድ ጀንበር ያልመጣ ችግር በአንድ ጀምበር አይፈታም፡፡ የሽምግልና ጥረቱ ችግሮችን ሁሉ ለመፍታት ከሆነ አይሳካም፡፡ ነገር ግን ዋና ዋና የሚባሉትን ችግሮች በመፍታትና ሌሎቹን በጋራ ለመፍታት የሚያስችል መደላድል በመፍጠር መሄዱ አዋጭ ነው፡፡
አሁን ሽማግሌዎቹ እየሄዱበት ላለው መንገድ አማራጭ መፍትሔዎቹ ስድስት ናቸው፡፡

Monday, May 14, 2018

ዳግማዊውን አለቃ ተክሌ መልሱልን


‹አራቱ ኃያላን› የተባለውን መጽሐፍ በ2006 ዓ.ም. ጎንደር ላይ ስንመርቅ የሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ኤልሳዕ መሪጌታ እንደ ሥራቸው ስለሚባሉ የተክሌ አቋቋም ሊቅ አንሥተው ‹የተክሌ አቋቋም ከጊዜ በኋላ ቢጠፋ ወይም እኔ አንድ ነገር ብሆን ብለው 9 ካሴት የሚሆን ዜማ በካሴት ቀርጸው አስቀምጠዋል› ሲሉ ተናገሩ፡፡ ሌሎች ሊቃውንትም ‹እንደሥራቸው መቋሚያ ይዞ ሲዘም እንኳን ሰዎች ንቦች ይመሰጣሉ› ሲሉ ስለ እርሳቸው መሰከሩ፡፡ 

ከዚያ በኋላ ‹እንደሥራቸው› ማን ናቸው? የሚል ጥያቄ በአእምሮዬ ይመላለስ ጀመር፡፡ በተለያየ አጋጣሚ የደብረ ታቦርና የተክሌ አቋቋም ሊቃውንትን ባገኘሁ ቁጥር እኒህን ሊቅ በተመለከተ እጠይቃቸው ነበር፡፡ ሁሉም የሚመሰክሩልኝ ‹ከአለቃ ተክሌ በኋላ የመምህር እንደሥራቸውን ያህል አቋቋምን የሚያውቀው የለም› በማለት ነው፡፡ ዛሬ በቦታው የሚገኙት የደብረ ታቦር ኢየሱስ አለቃ መልአከ ታቦር ኃይለ ኢየሱስ ፋንታሁንና የተክሌ ምስክሩ የኔታ መርሻ መምህር እንደሥራቸውን ሲያነሡ ዕንባ ይቀድማቸዋል፡፡ በምስክር ትምህርት ቤቱ ዛሬም ‹የእንደ ሥራቸው ዜማ› እየተባለ የእርሳቸው ስልት ይሰጣል፡፡ እንደ ብዙዎቹ የድጓና የአቋቋም ሊቃውንት አስተያየት ሊቁ እንደሥራቸው በዜማ ዕውቀታቸውና ስልታቸው ከተድባበ ማርያሞቹ አዛዥ ጌራና አዛዥ ራጉኤል፣ ከቤተ ልሔሙ እጨጌ ቃለ ዐዋዲ ጋር የሚተካከሉ ናቸው፡፡  

ከአቶ አግማሴ መኮነንና / ሙሉነሽ ይናለም 1939.ም. ሚያዚያ 23 ቀን በደብረ ታቦር አካባቢ ልዩ ስሙሰላምኮበተባለ ቦታ ተወለዱ፡፡ በዚህም ተነሣ አምኃ ጊዮርጊስ ተባሉ፡፡
በእናት አባታቸውና በዘመድ አዝማድ በጣም ብርቅና ድንቅ የሆኑ ልጅ ነበሩ፡፡ መጀመሪያ በአካባቢያቸው ከነበሩ መምህር አባ ባያፈርስ ከመምህር መርሻ ዓለሙ ጋር ከፊደል እስከ ፆመ ድጓ ተምረዋል፡፡ ቀጥለዉም ፀዋትዎ ዜማ ከአለቃ ማኅተም ጌጤ፤ ቅኔ ወረታ አካባቢ ከሚገኙት መሪጌታ ጌቴ ተምረዋል፡፡ እንደገናም ከመምህር ጥበቡ ቅኔና ምሥጢር አደላድለዋል፡፡ የተክሌን አቋቋም ከአለቃ ማኅተም ጌጤ ካጠኑቁ በኋላ አዛወር ኪዳነ ምሕረት ከመሪጌታ ጀንበር ድጓን እንደ ገና ተምረውታል፡፡ ቀጥለውም ታች ጋይንት ከምትገኘው ኢትዮጵያ የድጓ ዩኒቨርሲቲ ቅድስት ቤተ ልሔም ገብተው ድጓን ከመምህር ጥበቡ አስመስከረው የድጓ መምህር ሆነዋል፡፡

ሊቁ እንደሥራቸው ድጓን አስመስክረው ከተመረቁ በኋላ በደብረ ታቦር ኢየሱስ የተክሌ አቋቋም ምስክር ከሆኑት ከአለቃ ቀለመ ወርቅ ይማም የተክሌ ዝማሜን ጥሩ አድርገው ተምረው አስመስክረዋል፡፡ በቅድስት ቤተልሔም በዐቢይ ጾም ዝማሜ ይሰጥ የነበረው ለመምህር እንደሥራቸው እንደ ነበር የሚያስታዉሱ ሊቃውንት አሉ፡፡ መምህር እንደሥራቸው ደብረ ታቦር ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ላይ ጸሎተ ሃይማኖትን በዝማሜ በሚዘምሩበት ጊዜ ንብ ከእጃቸው ላይ ያርፍባቸው እንደ ነበር የዓይን ምስክሮች ዛሬም በአድናቆት ይተርኩታል፡፡
ወደ ጎንደር ከተማ ከመጡ በኋላ በጎንደር መንበረ መንግሥት መድኃኔዓለም ቤተ ክርስቲያን ሲያገለግሉ ቆይተዋል፡፡ በጎንደር ለማንም የማይሰጠው የተክሌ ዝማሜ ለመምህር እንደሥራቸው ይሰጥ ነበር፡፡ ጎንደር በነበሩበት ጊዜ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ መንፈሳዊ ትምህርት ቤት ሥራ አስኪያጅ፣  የታሪክ፣ የሂሳብና የዜማ መምህር በመሆን ሰፊ አገልግሎት ፈጽመዋል፡፡ ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ መርቆሪዎስ፤ ብፁዕ አቡነ እንድርያስ የሊቃውንት ጉባዔ ሰብሳቢ፤ ብጹዕ አቡነ ኤልሳዕ የሰሜን ጎንደር ዞን ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ፤ ክቡር ሊቀ ሊቃውንት መንክር መኮነን የጎንደር መንበረ መንግሥት መድኃኔዓለም የአራቱ ጉባኤ መምህር የነበሩት፤ ክቡሩ ሊቀ ሊቃውንት እዝራ ሐዲስ የጎንደር መንበረ መንግሥት መድኃኔዓለም የአራቱ ጉባዔ መምህር እኒህን ሊቅ ሲያስታውሱ በቁጭት፣ በግርምትና በዕንባ ነው፡፡
ከዚህ አልፈው በጎንደር የኪራይ ቤቶች አስተዳደር ድርጅት ዋና የአስተዳዳር ክፍል ሆነው ያገለገሉት ሊቁ እንደሥራቸው 2 ሴት ልጆችና 7 ወንድ ልጆች አሏቸው፡፡

እኒህ በጳጳሳቱ የተፈቀሩ፤ በሊቃውንቱ የተደነቁ፣ በካህናቱ የተወደዱና በምእመኑ ተናፈቁ ሊቅ ድንገት በሐምሌ 1986 ዓ.ም. የውኃ ሽታ ሆነው ጠፉ፡፡ ይህም የተክሌ ዝማሜ ሊቃውንትንና የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ምእመናንን አስደነገጠ፡፡ አንዳንዶቹ መንነዋል ሲሉ አንዳንዶቹ ተሠውረዋል ሉ፡፡ ሌሎቹ ደግሞ ሞተዋል ሲሉ ደመደሙ፡፡
ቤተሰቡ፣ ወዳጆቻቸው፤ የቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት፣ ምእመናንና ታሪክና ኪነ ጥበብ ወዳጆች ሊቁን እንደሥራቸውን ፍለጋ አገሩን ማሰሥ ጀመሩ፡፡ በመጨረሻም ጉዳዩ እንዲህ ሆኖ ተገኘ፡፡
ሐምሌ 12 ቀን 1986 ዓ.ም. ሲሠሩበት ከነበረው የኪራይ ቤቶች አስተዳደር ድርጅት ቢሮ ወደ ቤታቸው ሲመለሱ የሆኑ ሰዎች ይቀርቧቸውና ወደ መኪናቸው ያስገቧቸዋል፡፡ ከሌሎች የታፈኑ ሰዎች ጋር ጎንደር ራስ ግንብ ተብሎ ወደሚጠራው እሥር ቤት ይወሰዳሉ፡፡ ከዚያ በኋላ ያያቸው የለም፡፡ ከሦስት ቀናት በኋላ ቤተሰቦቻቸው ጭንቀት ውስጥ ወደቁ፡፡ ‹‹የእስር ቤቱ ጠባቂ ያውቃቸው ስለነበር፣ ማታ ማታ የታሠሩበትን ሰንሰለት ያላላላቸው ነበር፡፡ በቅዳጅ ወረቀት መታሠራቸውንና ከእርሳቸው ጋር የነበሩት እንደተገደሉ፣ ከእርሳቸው ላይ ሲደርስ ግድያ አቁሙ የሚል ትእዛዝ መድረሱን፣ ጠቅሰው መልእክት በእሥር ቤት ጠባቂው በኩል ለቤተሰብ ላኩ፡፡ በወቅቱም ባለቤታቸውና ትልቁ ልጃቸው ለማስፈታት ጥረትም ቢያደርጉ የሚሰማቸው አካል አጡ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የት እንደተወሰዱ ሳይታወቅ እንቆቅልሽ ሆኖ ቀረ› ይላሉ ታሪኩን የሚያውቁት የአካባቢው ሰዎችና ቤተ ዘመዶች፡፡

መምህር እንደሥራቸው ዛሬም በሕይወት በአንድ እሥር ቤት ውስጥ እንደሚገኙ ከእሥር ተፈትተው ለቤተሰቦቻቸው መረጃ የሰጡ ሰዎች ይናገራሉ፡፡ አንዳንዶችም በአካል ባያዩዋቸውም ዜማቸውን መስማታቸውን መስክረዋል፡፡ እነሆ ከተሠወሩ 24 ዓመት ሆነ፡፡ ሀገሪቱ ብዙ ዘመናትን አሳለፈች፡፡ አሳልፋም አይለቀቁም የተባሉ የፖለቲካ እሥረኞችንም ለቀቀች፡፡ እኒህ ሰው ቢፈረድባቸው እንኳን እስከ ዛሬ ሊፈቱ ይገባ ነበር፡፡ ሀገሪቱ ካለፉት ዘመናት ችግሮቿ ራሷን ለማላቀቅ በምትጥርበት በዚህ ዘመን ሊቁን መምህር እንደ ሥራቸውን ያሠረ አካል እንዲፈታቸው በልዑል እግዚአብሔር ስም እጠይቃለሁ፡፡ በሕይወት መኖራቸው ይታወቃል፡፡ እኒህን ሊቅ በዚህ ሁኔታ ጠፍተው እንዲሞቱ ማድረግ የተክሌ አቋቋምን መግደል ነው፡፡ በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ላይም የሞት ፍርድ መፍረድ ነው፡፡ ይህ ደግሞ በሚያልፍ ጊዜ የማያልፍ መከራ መሸመት ነው፡፡ ምናልባት ያጠፉት ነገር አለ ቢባል እንኳን 24 ዓመት ከበቂ በላይ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ሕግ የእድሜ ልክ የተፈረደበት ሰው እንኳን የሚታሠረው 25 ዓመት ነው፡፡ ይህ ወቅት የይቅርታና ንስሐ ነው ይባላል፡፡ ይቅርታና መሻሻል ደግሞ ያለፉትን ስሕተቶች ከማረም ይጀምራል፡፡ አያሌ ሊቃውንትና ደቀ መዛሙርት ‹ወደፊት የኔታ እንደ ሥራቸው ሲመጡ እንቀጽለዋለን› እያሉ ዛሬም በጉጉትና በጸሎት ይጠብቋቸዋል፡፡
ዳግማዊውን አለቃ ተክሌን መልሱልን፡፡


Friday, May 11, 2018

ኃይሌ ፊዳ እና የግሌ ትዝታ


በአማረ ተግባሩ (ዶ/ር)
2010 ዓ.ም.
ዋጋ 111.50
በኢትዮጵያ የአብዮት ታሪክ ውስጥ ስንት ሊቃውንት፣ ስንት ቅኖች፣ ስንት የዋሐንና ስንት ባለ ራእዮች ልዩነትን በመገዳደል ለመፍታት በተወሰደው ርምጃ ወድቀው እንደቀሩ ከሚያስረዱን መጻሕፍት አንዱ ይህ መጽሐፍ ነው፡፡ በተደጋጋሚ ስሙን በክፉም በደግም ስለምንሰማው ሰው ስለ ኃይሌ ፊዳ የአብሮ ኗሪ ምስክርነት ነው፡፡ ጸሐፊው አብሮት ሠርቷል፣ አብሮት ኖሯል፣ አብሮትም ታሥሯል፡፡ እስከዛሬ ይህ ሁሉ መዓት ሲወርድበት ለምን ዝም እንዳለም አስገራሚ ነው፡፡ ምናልባት የፕሮፌሰር ሽብሩ ተድላን መጽሐፍ እየጠበቀ ይሆናል፡፡
የዚያ ዘመን ኃያላን እንዴት ዓይነት ሐሳብ፣ መንገደና ተዋሥኦ እንደነበራቸው በኃይሌ ፊዳ ሕይወት ውስጥ እናየዋለን፡፡ እንኳንም አንዳንዶች ተረፉ፡፡ በርግጥ በሕይወት መትረፋቸውን ያልተረፉትን ለማጠልሸት የተጠቀሙበት አሉ፡፡ ተነሥተው እንደማይሞግቷቸው ስለሚያውቁ ከደርግ በላይ በሟቾች ላይ በታሪክ አጻጻፋቸው የጨከኑባቸውም አሉ፡፡
የደርግ ዓላማ ቀርቶ የመኢሶን፣ የኢሕአፓ፣ የኢዲዩ፣ የኢጭአት ዓላማዎች ቢሳኩ ኖሮ ኢትዮጵያ ዛሬ ምን ትመስል ይሆን? እንድንል ያደርጉናል እንዲህ ዓይነት መጻሕፍት ስናይ፡፡ ደራሲው ጨዋነትን፣ ወንድምነትን፣ ጓድነትንና ሚዛናዊነትን ለማደላደል የሄደበትን ጥረት አደንቃለሁ፡፡
ሰሚ ሲኖር፤የ66ቱ ትውልድ የጻፏቸውን፣ የተጻጻፏቸውንና ያሳተሟቸውን ድርሳናት በአንድ ማዕከል የሚያሰባስብ፣ የሚሰንድ፣ ካታሎግ የሚያደርግና ለምርምር የሚያዘጋጅ ማዕከል ያስፈልገናል፡፡ ‹ማዕከል 66› የሚባል፡፡ ያ ዘመን አላለፈም፡፤ ዛሬም የያዘን እርሱ ነውና፡፡ ድርሳናቱ የሚገኙት በመላው ዓለም ተበትነው ወይም ቃላቸውን በሰጡባቸው ወኅኒ ቤቶችና የደርግ ጽ/ቤት ተዘግቶባቸው ነው፡፡ አንዳንድ ጊዜ ካለማወቅና ካለመተዋወቅ የሚመጡ ስም ማጥፋቶች፣ መፈራረጆችና የገጽታ ግድያዎች ተከናውነዋል፡፡ ስማ በለው በርትቶ በዕውቀትና በመረጃ ላይ መነጋገርን አቀጭቶታል፡፡ ያ ማዕከል ያስፈልገናል፡፡
መልካም ንባብ፡፡  

Thursday, May 10, 2018

ስድስተኛው የበጎ ሰው ሽልማት መርሐ ግብር የእጩዎች ጥቆማ ተጀመረ



ለሀገርና ለሕዝብ አርአያነት ያለው ታላቅ ተግባር ያከናወኑ ሰዎችን ዕውቅና የሚሰጠው የበጎ ሰው ሽልማት ስድስተኛው መርሐ ግብሩን ከግንቦት 2 ቀን 2010 ዓ.ም አንሥቶ የእጩዎች ጥቆማ በመቀበል በይፋ ይጀምራል፡፡ ስድስተኛው የበጎ ሰው ሽልማት ነሐሴ 27 ቀን 2010 ዓ.ም በደማቅ ሥነ ሥርዓት የሚካሄድ መሆኑን እንገልጻለን፡፡ 
ለዚህ የሽልማት መርሐ ግብር በአሥር ዘርፎች ማለትም
     1.  በመምህርነት ዘርፍ
     2.  ንግድና ሥራ ፈጠራ ዘርፍ
     3.  ማኅበራዊ ጥናት ዘርፍ
     4.  ሳይንስ ዘርፍ
     5.   ቅርስና ባሕል ዘርፍ
  6.   መንግሥታዊ የሥራ ኃላፊነትን በብቃት መወጣት ዘርፍ
     7.   ኪነ ጥበብ (በሙዚቃ ዜማ ድርሰት ዘርፍ) 
     8.   ሚዲያና ጋዜጠኛነት ዘርፍ
     9.   ለኢትዮጵያ በጎ ሥራ የሠሩ የውጭ አገር ዜጎች ዘርፍ
    10.  በጎ አድራጎት ዘርፍ
ከሕዝብ የእጩዎችን ጥቆማ ለመቀበል ተዘጋጅተናል፡፡

Monday, May 7, 2018

ዳጋ እስጢፋኖስ - የመነነው ገዳም (ክፍል ሁለትና የመጨረሻው)

ዳጋ፣- የጣና ሞገስ

ዳጋ እስጢፋኖስ የኢትዮጵያ ታሪክ ማዕከል ነው፡፡ ከመካከለኛው ዘመን መጀመሪያ አንሥቶ ነገሥታቱ፣ መኳንንቱ፣ ጳጳሳቱና ምእመናኑ የሀገሪቱ ታሪክ ባለ አደራ አድርገውታል፡፡ የመስቀሉን ክፋይ ጨምሮ አያሌ ንዋየተ ቅድሳትን፣ የነገሥታት የወግ ዕቃዎችን፣ ካባዎችንና አክሊሎችን ዳጋ በክብር ጠብቆልናል፡፡ በሀገሪቱ የደረሱ የእርስ በርስ ጦርነቶችና ወረራዎች ወደ ገዳሙ ባለመዝለቃቸው ከ800 ዓመታት በላይ የተጠበቁ ቅርሶችን ዳጋ አቅፎ ይዟል፡፡ ከተገነባ ከ300 ዓመት በላይ የሆነው ሙዝየሙ በእነዚህ ቅርሶች ተጣብቧል፡፡ መጽሐፍ በመጽሐፍ ላይ፣ ዕቃ በዕቃ ላይ ተነባብሯል፡፡ ሃይማኖት፣ ታሪክ፣ ቅርስና ባህል ወዳጆችና አክባሪዎች እንደ አህያ ጆሮ እንደ ጦር ጉሮሮ አንድ ሆነን ልንነሣ የሚገባበት ደረጃ ላይ ነው፡፡ ዕቃ ቤቱ ዘመኑን ጨርሶ በአንድ በኩል ተሰንጥቋል በሌላ በኩል እየተናደ ነው፡፡ በዚህ የተቀደሰ ተራራ ላይ ገዳሙን፣ መንፈሳዊነቱን፣ ታሪኩንና ቅርሱን የሚመጥን ሙዝየም መሥራት አለብን፡፡ ያ ካልሆነ ታሪካችንን ተረት ከመሆን አንታደገውም፡፡

Friday, May 4, 2018

ዳጋ እስጢፋኖስ - የመነነው ገዳም



በ13ኛው መክዘ መግቢያ(እንደ ገዳሙ ታሪክ በ1268 ዓ.ም) የሐይቅ እስጢፋኖስ የአቡነ ኢየሱስ ሞአ ደቀ መዝሙርና የዐፄ ይኩኖ አምላክ(1263-1277 ዓ.ም.) ወንድም በነበሩት በአቡነ ኂሩተ አምላክ የተመሠረተው ዳጋ ቅዱስ እስጢፋኖስ ገዳም እስካሁን ድረስ በታሪክ ጥንታዊ፣ በእምነት ኦርቶዶክሳዊ፣ በአነዋወር ገዳማዊ፣ በሕይወት ተባሕቷዊ ሆኖ እንደቀጠለ ነው፡፡
አቡነ ኂሩተ አምላክ ገዳሙን በሰማዕቱ ቅዱስ እስጢፋኖስ ስም የቆረቆሩት የሐይቅ እስጢፋኖስን ለማሰብ ይመስላል፡፡ ጥንታውያን የኢትዮጵያ አብያተ ክርስቲያናት ከሚታወቁበት መለያ አንዱ ብዙ ጊዜ የሚጠሩት በሰማዕታት (ቅዱስ እስጢፋኖስ፣ ቅዱስ ቂርቆስ፣ ቅዱስ ጊዮርጊስ)፣ በአርባዕቱ እንስሳ፣ በቅዱስ ሚካኤልና በቅድስት ድንግል ማርያም ነው፡፡ አቡነ ኂሩተ አምላክ ወደ ዳጋ ሲመጡ በእመቤታችን ስም የተሠራች ቤተ ክርስቲያን ማግኘታቸውን የገዳሙ ታሪክ ይናገራል፡፡ አካባቢከአኩስም ዘመን ጀምሮ ክርስትና የተስፋፋበት በመሆኑ ይህ የሚደንቅ አይደለም፡፡ የእመቤታችንን ታቦት ወደ ደቅ ደሴት በመውሰድ የቅዱስ እስጢፋኖስ ታቦት የገባው በዐፄ ዓምደ ጽዮን ዘመን መሆኑ ይነገራል፡፡
ገዳሙ ከጣና ሐይቅ በስተ ምሥራቅ በጣና ማዕከላዊ ሥፍራ ላይ ከደቅ ደሴት አጠገብ ይገኛል፡፡ የደሴቱ ስፋት ሦስት ኪሎ ሜትር ያህላል፡፡ ቤተ ክርስቲያኑ ከተራራው ጫፍ ላይ ሲገኝ የመነኮሳቱ መኖሪያ በዙሪያው ከትሟል፡፡ የመናንያኑ መቁነን ›መኩሬታ› የሚባል ሲሆን ከዳጉሳ እህል የሚዘጋጅ ዳቦ የመሰለ ምግብ ነው፡፡ የሚበላው ውሎ ነው፡፡ ያውም ወደ ሁለት ሰዓት የሚፈጅ ጸሎት ከተደረገ በኋላ፡፡ 

Wednesday, May 2, 2018

ውስጠ ወይራ


ነፍስ ሔር አቡነ ጴጥሮስ እንዲህ ነግረውኝ ነበር
ሰውዬው ቅኔ ሊቀኝ ቅኔ ቤት ይሄዳል፡፡ የገጠሙት መምህር ቀናነት አልነበራቸውምና ተቀኝቶ እንዲወጣ አልፈለጉም፡፡ ‹ሶበ› ብሎ ተቀኝቶ ሲመጣ፣ ‹እስመ› ብለው ያርሙታል፡፡ ‹እስመ› ብሎ ሲቀኝ ‹አምጣነ› ብለው ያስተካክሉታል፤‹አምጣነ› ብሎ ሲመጣ ‹አኮኑ› ይሉታል፡፡ ተሰቃየ፡፡ በዚህ ቢላቸው በዚያ የሚፈልገውን ዕውቀት አግኝቶ የሚፈልግበት ደረጃ እንደማይደርስ ገባው፡፡ በብዙ መንገዶች ለማባበልም፣ ለመለማመጥም፣ ጽሙድ እንደ በሬ ቅኑት እንደ ገበሬ ሆኖ ሊያገለግላቸውም ሞከረ፡፡ አልሆነም፡፡ በመጨረሻ መረረው፡፡
አንድ ቀን አራቱንም አስገብቶ አንድ ቅኔ አዘጋጀና ወደ መምህሩ ዘንድ ሄደ፡፡ ሲሄድም ባዶ አጁን አልነበረም፡፡ በጋቢው ውስጥ የወይራ ፍልጥ አዘጋጅቶ ነበር፡፡ ከተቀበሉት ይቀበላሉ፤ ካልተቀበሉትም ወይራው ሥራውን ይሠራል፡፡
መምህሩ ዘንድ ሲቀርብ በጋቢው ውስጥ የተሸፈነውን የወይራ ፍልጥ አዩት፡፡ እርሱም ድምጹ ከፍ አድርጎ ‹ሶበ፣ አኮኑ፣ እስመ፣አምጣነ፣› ብሎ ቅኔውን ተቀኘ፡፡ከዚያም መምህሩን ‹እንዴት ነው?› ብሎ ጠየቃቸው፡፡ መምህሩም ‹ምንም አይል ውስጠ ወይራ ነው› አሉት አሉ፡፡
ሕዝብም እንደዚህ ነው፡፡ በዚህም በዚያም ሲል መንገዱን ሁሉ ከዘጋህበት የመረረው ቀን ‹ሶበ፣ አኮኑ፣ እስመ፣አምጣነ፣› ብሎ ሁሉንም አከታትሎ ያመጣዋል፡፡ በዚያ ጊዜ መርጠህ የመቀበያህ ጊዜ ስለሚያልፍ ብቸኛው አማራጭህ ሁሉንም መቀበል ይሆናል፡፡ ምክንያቱ? ያልክ እንደሆነ ነገሩ ውስጠ ወይራ ነውና፡፡ ሰሞኑን በየከተማው ከጠቅላይ ሚኒስቴሩ ጋር የሚደረጉ ውይይቶች የሚያሳዩን ይሄንን ነው፡፡ ሕዝቡ መንገዱ ሁሉ ተዘግቶበት፣ ያቀረበውን ሁሉ የሚቀበለው አጥቶ ከመኖሩ የተነሣ ‹ሶበ፣ አኮኑ፣ እስመ፣አምጣነ፣› እያለ አንድ ላይ አመጣው፡፡ ግን ቅኔውን ብቻ አይደለም ‹ውስጠ ወይራ ነው›፡፡ መስቀል ተሰላጢን ይዟል፡፡ በመስቀሉ ይባርካል፤ በሰላጢኑ ይወጋል፡፡
ብልህ መሪ ‹ሶበ፣ አኮኑ፣ እስመ፣አምጣነ፣› አንድ ሆነው ሲመጡ ውስጠ ወይራ መሆኑን ዐውቆ ማድረግ ያለበትን በጊዜው ያደርጋል፡፡